Bu ara herkes ondan bahsediyor… “Bir kız var İstanbul’da…” diye başlayan ve Rehber Köpekler konusuna varan konuşmalara tanık oluyorum. Televizyonda, basında hep onunla karşılaşıyorum. Üç ay önce “Ekim’de bizim dergidesin” dediğim Burcu Bora, biz kendisiyle röportaj ve çekim yapana kadar daha da ünlendi. Yaptığı iş daha da büyüyecek, daha çok destekçi bulacak, daha çok gönüllü ile buluşacak. Evet, evet; Burcu Bora. Rehber Köpekler Derneği, Rehber Köpek ve Hareketlilik Eğitmeni. Aynı zamanda eğitmenlerin de eğitmeni oldu Burcu.

Geçen ay İstanbul’da yaptık röportajımızın bir kısmını. Ona ulaşmak o kadar da kolay değil aslında; günün her saatinde koşturması var. Çünkü bir yandan köpek eğitimi, bir yandan gönüllü görüşmeleri, bir yandan son sınıfında okuduğu üniversite hayatı derken, herkese zaman ayırmaya çalışsa da pek kolay olmuyor Burcu ile buluşmak. Ama ben çok şanslı bir kişiliğim ki annesi, canım arkadaşım Betül Bora, her zamanki gibi çözüm üretti ve Burcu’yu kaptığı gibi kızıyla beraber bir hafta sonu kaçamağı yapmak ve Biz Bize’me konuk olmak için İzmir’e geldi.

Kültürpark Tenis Kulüp ve Rose Garden 1941 ortamı yine bana çare oldu.

Sonuç;

1) Burcu’yla rahat rahat muhabbet ettik.

2) Betülcüğümle güzel vakit geçirdik.

3) Burcu İzmir’e aşık oldu.

Sevgili Burcu, önce Rehber Köpekler Derneği’nden bahset bize biraz.

Rehber Köpekler Derneği 2014 yılının sonlarında görme engelli avukat Nurdeniz Tunçer ve Birleşik Krallık bir önceki Büyükelçisi Richard Moore’un eşi görme engelli Maggie Moore’un önderliğinde kuruldu. Amacı görme engelli bireylerin toplum içerisinde kendilerine olan güvenlerini arttırarak daha özgür hareket etmelerine yardımcı olmak.

Maalesef ülkemizde bir görme engellinin yaşamını konforlu ve güvenli kılma konusunda gerekli kanunlar ya da altyapı yok. Bu yüzden derneğin öncelikli görevi, engelli ya da engelsiz bütün bireylerin bir arada sorunsuzca yaşayabilmesi için toplum bilincini arttırmak ve gerekli kanunların çıkarılmasını sağlamak, yurt dışında oldukça yaygın olan rehber köpekler uygulamasını ülkemize de getirmektir.

Senin yolun dernekle nasıl buluştu?

Ben Rehber Köpekler Derneği Başkanı Nurdeniz Tunçer ile eğitim için yurtdışına gitmek üzere Tunçer’in ailesine ait eğitim danışmanlığı firmasına başvuru yaptığımda tanıştım. Bana derneğin üyesi olmak isteyip istemeyeceğimi sordu. Hayvanlara, özellikle köpeklere sevgimle bir dakika bile düşünmeden kendimi dernek çalışmalarının içinde buldum.

Bu tanışma ile de derneğin ilk genç üyesi oldun sanırım.

Evet, derneğin ilk genç üyesi olarak gönüllü çalışmaya başladım. Aynı zamanda üniversitede yoğun bir ders programının da içerisinde oldum hep.

Üniversitede son yılın değil mi?

İstanbul Bilgi Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü’nde okuyorum. Bu yıl bitecek inşallah.

Yaptığın iş ciddi bir eğitim gerektiriyor. Nasıl bir eğitim aldın rehber köpekler konusunda?

50 yıldır rehber köpek hareketlilik eğitmeni olan Alan Brooks 2015 yılında Türkiye’ye geldi. Kendisinden görme engellilere yönelik hareketlilik eğitimi aldım. Sonraki dönemlerde dernek için görme engelli değerlendirmelerini yapmaya başladım. Seminer, sunum ve sempozyumlarda köpeklerle ilgili çalışmalar yaptım. 2016, 2017, 2018 yıllarında derneğin tüm aktivitelerinde aktif olarak görev aldım.

Ve gittikçe konu derinleşti, büyüdü bildiğim kadarıyla. Servis ve terapi köpekleri konusuna da girdin bir süre sonra.

O da şöyle gelişti; 2019 yılında, İrlanda’da Rehber Köpek Okulu’nda çalışan, Uluslararası Rehber Köpekler Federasyonu’na bağlı olan ve dünyada otistik çocuklara yönelik köpek yetiştiren ilk eğitmen Ken Brydon, Türkiye’ye geldi. Dernek başkanımız Nurdeniz Tunçer bizi bir araya getirdi. Beni çok destekleyen, bana çok güvenen ve ufuklarımı çok açıp bana yeni yollar çizmemde çok büyük katkısı olan bir insan Deniz Hanım. Aslında benim de tam anlamıyla rehberim o. Gelecek planlarımın yol haritalarını çizmemde bana katkısı olacak çok önemli ve değerli buluşmalara neden oluyor. Bana güveniyor ve yolumu aydınlatıyor. Onun desteği gerçekten çok önemli.

Bu durumda senin sorumluluğunu artıyor Rehber Köpekler konusunda elbette.

Kesinlikle öyle. Bilgi sahibi oldukça bunu değerlendirmek, büyütmek istiyorsunuz. Nurdeniz Tunçer’in beni Ken Brydon’la buluşturması bambaşka bir kapı daha açtı hayatıma. Brydon’dan rehber köpek eğitiminin yanı sıra Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilecek olan servis köpekleri ve terapi köpekleri ile ilgili sertifikalı eğitim alarak ilk eğitmen oldum. Bu eğitimle, görme engellilere yönelik eğitimini tamamlamış fakat çeşitli sebeplerden görme engelli ile eşleşemeyen, havlamayan ısırmayan özel eğitimli köpeklerle görme engelli ve çoklu engelli çocuklara terapi uygulamaya başlayabildim. Yetiştirdiğimiz Kaymak isimli köpeğimiz Türkiye’nin ilk tam eğitimli terapi köpeği oldu.

Rehber köpek ile terapi ya da servis köpeğini neye göre ayırabiliyorsunuz?

Her köpek rehber köpek olamıyor. Rehber köpekler özel olarak seçiliyor, eğitimden geçiriliyor. Rehber köpek ile ona yardımcı olacağı görme engelli sahibinin yürüme hızlarının birbirine uygun olması gerekiyor. Bu köpeklerin görevdeyken sevilmeleri sahiplerinin güvenliği açısından risk oluşturuyor. Rehber köpeklere dokunulduğunda dikkatleri dağılabiliyor, bu da bir risk. Ama bazı köpeklerin doğası oyuncu. Karakteri daha ürkek olan var. Neşesi, enerjisi yüksek olan var; her hayvan ayrı karakter çünkü. Rehber köpek eğitimi alıp bunu daha sonra yapamayacak olan köpekleri de servis köpeği ya da terapi köpeği olarak değerlendirebiliyoruz ki özellikle çoklu engelli çocuklarda bu dostluk çok değerli.

Hangi cins köpekler bu iş için uygun?

Ülkemizin coğrafi şartlarında sadece Golden Retreiver ve Labrador Retreiver ya da ikisinin karışımı olan köpekler bu yapıya uygun.

Rehber köpekler ne kadarlıkken eğitilmeye başlanıyor?

6 ile 10 haftalık arasındayken gönüllü bakıcı aileler yoluyla eğitiliyor. Bir yıl kadar gönüllü bakıcı ailelerde büyüyor ve ön eğitimi alıyorlar. Sonra ben alıyorum ve 3-6 ay kadar bir süre rehber köpek eğitimi veriyorum. Son aşamada da görme engelli ile eşleşme süreci başlıyor.

Bir rehber köpeğin eğitimi için ne kadar bir bütçe gerekiyor?

Rehber köpeklerin, hem eğitim süreci hem de sonraki aşamalarda tüm masrafları Rehber Köpekler Derneği tarafından karşılanıyor. Derneğimiz de bu bütçeyi sosyal sorumluluk bütçelerine yer veren duyarlı firmalar, kurum ve kuruluşlar ve bağışçılar ile sağlıyor.

En son seninle görüşmek için plan yaparken yine bir eğitim için İngiltere’ye gidiyordun…

Evet, Londra’da Rehber Köpekler Okulu’nda -ki bu okula İngiliz vatandaşları bile zor kabul ediliyor-, yavru köpek bakımı ve gönüllü bakıcı ailelerin koordinasyonu konusunda eğitim aldım.

Başarılı bir eğitim ve spor hayatın var. Ve daha lise yıllarından beri sosyal sorumluluk projelerinin içindesin.

Hepimiz bu projelerde olmalıyız diye düşünüyorum. Boşa geçecek zamanımız yok ve yapılacak çok iş, dokunacak çok hayat var. Bundan beş yıl kadar önce, Şişli Terakki’de okurken bir sosyal sorumluluk projesi doğrultusunda 10 günlük bir Nepal seyahatimiz oldu. Katmandu, Pokhara, Bandipur’da 5-10 yaşındaki çocuklara okul ihtiyaçları ve giysi konusunda yardımcı olduk. Okullarını güzelleştirip çocuklarla birlikte aktiviteler yaptık. Sanırım hayatımın dönüm noktası bu oldu. Gerçekten de yapacak çok şey olduğunu o yıllarda farkına vardım ve o günden bu yana zamanımı boşa harcamamak için çok çabalıyorum. Siz hazırsanız projeler de gelip size buluyor.

Ailenin biricik kızısın ama hiç de şımarık değilsin. Bu nasıl oldu Burcu?

Babamı pek tanımıyorsun ama annem Betül senin arkadaşın. Şımarmak gibi bir lüksüm hiç olmadı benim.

Yüksek lisans için spor psikolojisi düşünüyordun ama Rehber Köpekler Derneği bünyesinde gittikçe artan sorumlulukların seni başka tarafa yönlendirmeye başlıyor sanki…

Gerçekten de değişti. Hayvan ya da köpek psikolojisi konusunda master eğitimi planlıyorum artık.

Zaman zaman tatil program için İzmir’e, Alaçatı ve Çeşme’ye geldin. İzmir hakkında ne düşünüyorsun?

İzmir’e bu kez başka bir gözle baktım. Hem kentin içinde zaman geçirmemiz hem de artık mesleğim haline gelen köpeklerle dolu hayatım, gittiğim her yere başka gözle bakmama neden oluyor. Ve kesinlikle söyleyebilirim ki İzmir, rehber köpekler için şahane bir plato. Bu kentte yapılacak iyi bir yapılanma ile pek çok görme engellinin hayatına konfor katmak mümkün olacak diye düşünüyorum. Yürünebilecek pek çok yol, uzun güzergahlar ve köpekler için uygun ortamlar var. Sanırım gönüllü köpek yetiştiriciliği konusunda da güzel kalpli insanlarla buluşabileceğiz İzmir’de. Bakalım bu röportaj için geldiğim İzmir’de bugün nelere temel attık; beraber yaşayacağız.

Yolun açık olsun güzel kız; daha dokunacak çok kalp var.

Bu ay sofram yine İzmir’in nefes alanı Kültürpark Tenis Kulübü’nde, ROSE GARDEN 1941’in VIP Salonu’nda. Bir tatlı sonbahar akşamüstü, iş çıkışında çay keyfi yapıyoruz. Rose Garden 1941’in mekânda yenilikler ve güzellikler yaratan, beyefendi müdürü Yavuz Meço’nun hazırlattığı harikulade çay lezzetleriyle bir hanımefendiyi ağırlıyorum; Atagöz Dal Merkezi’nin ortağı, Ata Sağlık Hastanesi Yönetim Kurulu Başkanı Prof.Dr. SAFİYE YILMAZ.

Çok içten, çok zarif ve çok net bir kadın Safiye Yılmaz. Tüm samimiyetiyle cevapladı sorularımı.

Sibel Köroğlu: Safiye Hanım, sizi daha yakından tanıyabilir miyiz?

Safiye Yılmaz: 1973, Manisa doğumluyum. Lise öğrenimimi Bornova Anadolu Lisesi’nde bitirdim, sonrasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesini kazandım. Tıp ilk tercihimdi, çünkü ilkokul çağlarından beri doktor olmak istiyordum.

SİBEL KÖROĞLU: Etkilendiğiniz bir şey mi oldu? 

SAFİYE YILMAZ: Evet. Bir tekne gezisine katılmıştık orada bir kadın doğum doktoru abim ile karşılaştım. Mesleğini çok seviyor, severek anlatıyordu; onun mesleğine olan tutkusuna hayran kaldım. Ailemde hiç doktor yok hatta şu anda bile sülalede yok. Buna rağmen ben o hayranlığımın üstüne doktor olmak istedim.

Şu an tüm ailem ticaretle uğraşıyor ve ailede tek doktor benim.

SİBEL KÖROĞLU: Göz doktoru olma kararı nasıl geldi?

SAFİYE YILMAZ: Tıbba başlarken çocukları çok sevdiğim için çocuk doktoru olmak istemiştim. Çocuk branşında yaz stajını yaparken hasta çocukları görünce çok üzüldüm. Hasta çocuklarla ilgilenirken onların durumuna dayanamayacağımı anladım.

Göz stajını yaparken bu branş bana çok güzel geldi, çünkü bu branşta ölüm haberi yoktu. Ve gözler hep açılıyordu, herkes çok mutluydu. Mutlu sonla bittiğini görünce bunun bana göre olduğuna karar verdim. Sonra ilk 5 tercihimi gözden yana kullandım ve ilk tercihim olan yeri kazandım. Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi’nde ihtisasını tamamladım. Orada beraber çalıştığımız bir hocam vardı, benim orada kalmamı istedi, bakanlıkla yazışmalar sürdü ve orada kaldım. Sonrasında orada birtakım yayınlarımı ve dosyamı tamamladım. Uzmanlığımın beşinci yılında doçentliğe başvurdum. Beşinci yılda başvurulabildiği için beklemek zorunda kaldım; bana kalsaydı hiç beklemezdim. Doçentliğimi Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde aldım. Beş yıl tamamlandığında profesörlüğüm unvanım geldi. Şimdi 5 yıllık profesörüm. 

2004 yılında aynı yerde ihtisas yaptığım 3 göz hekimi bir araya geldik ve Atagöz’ü kurduk. Aynı yıl eski eşimle evlendim, 2006 yılında ilk kızım, 2008 yılında ikinci kızım doğdu, iki kız annesiyim. 

Bu arada Amerika ve Kanada’da birer yıllık görevlendirmelerim oldu. Oralarda hem eğitimime devam ettim hem mesleğimi geliştirmiş oldum. 

SİBEL KÖROĞLU: Ata Sağlık Hastanesi’nin temelinde de Atagöz var değil mi?

SAFİYE YILMAZ: Atagöz’ü 2004 yılında kurduk, sonra giderek büyüdü. Deneyimli uzman doktor kadromuzla İzmir’de Bayraklı, Hatay ve Gaziemir şubelerimizde kesintisiz olarak sağlık sorunlarına çözüm buluyoruz. Atagöz günde 24 saat kesintisiz hizmet veren Türkiye ve Türkiye dışında da referans merkezi olarak kabul edilmiş, tanı ve tedavide lider bir kurum oldu.

2014 yılında da Ata Sağlık Hastanesi’ni açtık böylece genel bir hastanemiz oldu. 

SİBEL KÖROĞLU: Hastaneniz kadın ağırlıklı bir hastane…

SAFİYE YILMAZ: Evet öyle, aslında gerçekten bu planladığınız bir şey değildi. Ancak ben kadınların yöneticilik konusunda da mesleki anlamda da çok başarılı olduklarına inanıyorum. Tamamen işine odaklı çok başarılı yöneticilerle çalışıyorum. 

SİBEL KÖROĞLU: Kaç personel var şu an?

SAFİYE YILMAZ: 330 personel var. Bunun yaklaşık %70’i kadın, üstelik yönetici kadromuz da kadınlardan oluşuyor. Tamamen işine odaklı 5 kadın yönetici ile çalışmaktan çok memnunum.

SİBEL KÖROĞLU: Hastane olarak sosyal sorumluluk projelerine de destek veriyorsunuz…

SAFİYE YILMAZ: Evet, sosyal sorumluluk projelerini önemsiyoruz ve yer almaya çalışıyoruz. Bir projemizden bahsedeyim. Biz Koruyucu Aile Derneği üyesiyiz, kimsesiz çocuklara koruyucu aileler bulmaya çalışan bir dernek bu. Dernek vasıtasıyla Karşıyaka Çocuk Yuvasında bebek evi eksiği olduğunu öğrendik ve Ata Sağlık olarak Karşıyaka Çocuk Yuvasına bir bebek evi yapıyoruz. Yani 0-3 yaş arasındaki bebeklerin bakılabileceği bir yer kazandıracağız. 

Bunun dışında da bize uyan sosyal sorumluluk projelerinde yer almaya çalışıyoruz. Çünkü siz evrene ne verirseniz size o geri döner, buna inanıyoruz. 

SİBEL KÖROĞLU: Karşılamadan itibaren hastaya “bizim için özelsiniz” hissini veriyorsunuz…

SAFİYE YILMAZ: Bunun hissedilmesi benim için çok değerli. Çünkü vermek istediğimiz de bu zaten.

SİBEL KÖROĞLU: Dizi de çekildi sanırım hastanenizde…

SAFİYE YILMAZ: Evet, ağırlıklı olarak Foça’nın olduğu Rüzgar’ın Kalbi dizisinde  hastanemiz de çok rol aldı.

SİBEL KÖROĞLU: Doktor dizilerini nasıl buluyorsunuz?

SAFİYE YILMAZ: Ben sevmiyorum onları. Seyirci olarak insanlar seviyor ama doktorlar olarak hepimiz aynı görüşteyiz sanırım pek sevmiyoruz.

SİBEL KÖROĞLU: Branşınız göz olmasaydı ne olurdu?

SAFİYE YILMAZ: Kadın doğum ya da plastik cerrahi olurdu. Eskiden beri kendime bakmayı zaten seviyorum, güzel kadınları da seviyorum.

Plastik cerrahi de insanları güzelleştirme ile ilgili olduğu için benim ilgilendiğim bir alan olurdu. Kadın doğum da kadına yönelik olduğu için yine bana uygundu. Ama göz de dediğim gibi ölüm yok, sonuçları da güzel genelde. O sebeple ben işimi çok severek yapıyorum, hastalarımla da güzel bir iletişimimiz var.

SİBEL KÖROĞLU: Peki, modayla ilgileniyor musunuz, yakından takip ediyor musunuz?

SAFİYE YILMAZ: Her zaman söylenen klişedir “moda kişinin kendine yakıştırdığıdır” aslında ama yaz ya da kış neyse o dönemin modası onu mutlaka takip ediyorum açıkçası ve moda olan şeylerden de kendine yakıştırdığımı satın alıyorum. Ayakkabı ve çantaya özel bir ilgim var evde artık koyacak yer bulamıyorum diyebilirim. 

SİBEL KÖROĞLU: Biraz da kızlarınızdan bahsedelim…

SAFİYE YILMAZ: Biri 11, biri 13 yaşında iki kızım var ve onlar benim hayat kaynağım. Aynı zamanda da arkadaş gibiyiz. Şu an ortaokula gidiyorlar ve biri sınava hazırlanıyor. Tenisle ilgileniyorlar. Beraber at binmeyi, alışveriş yapmayı ve seyahatlere çıkmayı çok seviyoruz. Çok iyi giden bir iletişimimiz var. 

SİBEL KÖROĞLU: Ev işleriyle ve mutfakla aranız nasıldır?

SAFİYE YILMAZ: En çok sevdiğim mutfak kısmı; mutfakta bir şeyler yaratmaktan çok mutlu oluyorum. Titiz bir kadınım ama ev işlerini kendim yapacak vakti bulamıyorum. Sağ olsun, yardımcım var o ilgileniyor ama mutfakta mutlaka ben yer alıyorum. Özellikle pasta börek işlerini çok severim, gördüğüm sevdiğim her şeyi mutlaka denerim. Elimin ayarının iyi olduğunu, lezzetli olduğunu söylerler. Bu arada mutfak eşyası alışverişleri de çok ilgimi çekiyor. Evimin eşyasından daha çok mutfak eşyalarımı yeniliyorum.

SİBEL KÖROĞLU: Göz branşındaki yenilikleri yakından takip ediyorsunuz. Çok fazla yenilik oluyor mu?

SAFİYE YILMAZ: Geliyor ve biz gerçekten çok hızlı takip ediyoruz. Hatta biz de bazı işlerin öncüleriyiz. Türkiye o anlamda tıpta gerçekten çok ileri. Birtakım yayınlar yapıyoruz. Mesela benim yaptığım bir çalışmanın sonucu, tedavi protokolü olarak geçti kayıtlara. Aslında bir grup hasta üzerinde bir tedavi denedik, düşündük bu olabilir diye. O tedavi sadece benim yaptığım küçük bir çalışmanın sonucuydu.

Yine çok büyük branşlarda çok güzel çalışmalar var Türkiye’de, biz de yeniliklerin öncüsüyüz.

Bir de ben mesleğimi sevdiğim için mesleğimin en zor kısmıyla ilgileniyorum. Cerrahi olarak hepimiz müdahaleler yapıyoruz. Örneğin katarakt, her hekimin yaptığı iştir ama retina çok spesifik bir alan, ben retinayla ilgileniyorum. Ya da kataraktın zor ameliyatlarını yapıyorum diye hep bizim hastaneye yönlendirilir. Mesleğin zor kısmıyla ilgileniyorum ama bunu yapmaktan o kadar keyif alıyorum ki bana zor gelmiyor.

SİBEL KÖROĞLU: Göz bozukluğu aileden de gelen genetik bir özellik taşıyor mu?

SAFİYE YILMAZ: Ailede hiç kimsede yokken de çıkabilir ama genetik özelliği olanlar da vardır. Mesela göz tansiyonunun ailesel geçişi var diyoruz ama %10 gibi bir oran. Yani %90 bambaşka sebepleri var. Ve tamamen yapısaldır, bir şey olmasa da ortaya çıkabilir. 

Belli bir yaşın getirdiği, özellikle 40 yaşından sonra görülen göz problemleri var. Bunlar genetik değildir, herkesin yaşayabileceği bir durumdur. Mesela %100 hepimiz katarakt olacağız, bunu engelleme şansımız yok. Sadece herkeste farklı yaşlarda görülüyor; biraz genetik etken, biraz çevresel faktörler etkiliyor. Birimiz altmış yaşında olacak, birimiz yetmiş yaşında olacak ama herkes mutlaka katarakt olacak. Genetik etkiliyor dediğimiz hastalıklarda bile genetik etki %10 ya da %20’yi geçmiyor.

SİBEL KÖROĞLU: Seyahate olan ilginizi de dinlemek isterim…

Bir seyahat bloğu açacak kadar çok yer gezdim. Bu konuda çalışmalarım da var, çevrem de gezilerimi yazmam konusunda ısrarcı oluyorlar. Hayalini kurduğum her ülkeye gittim sayılır. Bu yıl da çok görmek istediğim Bali’ye gideceğim. 

Seyahate olan ilgimi şöyle anlatayım; Amerika’da klinikte çalıştığım dönemde oradaki herkes şaşıyordu bana, çünkü her hafta sonu Amerika’nın farklı bir yerine gidiyordum. New York, San Fransisco derken gezmediğim yer kalmadı Amerika’da. Ekimde yine San  Fransisco’ya gidiyorum, her yıl bir iki kez gidiyorum Amerika’ya. Kışları ise Maldivler gibi sıcak yerlere gitmeyi tercih ediyorum.  Çok çılgınca davranıp akşam plan yapıp sabah Phuket’e de gittiğim oldu. Daha doğrusu iki saat önce plan yapıp yola çıkmışlığım vardır. Eğer yanımda arkadaş olabilecek kafa dengi birisi varsa “hadi gidelim mi” der, akşamına yola çıkabilirim. Bir de yeşil pasaportum var o da spontane plan yapabilmemde avantaj oluyor.

SİBEL KÖROĞLU: Seyahatlerinizden en çok nereyi sevdiniz?

SAFİYE YILMAZ: Maldivleri çok sevdim, sanırım kaldığım otel nedeniyle de çok hoşuma gitti ama genel olarak da çok güzeldi.

SİBEL KÖROĞLU: Peki bir yere gittiğinizde o yere özel yiyecekleri tadar mısınız? Gittiğiniz yerin hakkını verir misiniz?

SAFİYE YILMAZ: Eski eşimle on iki yıl gezdim, o biraz daha standart şekilde geziyordu ama ben çılgınlık yapmayı ya da değişik tatlar denemeyi, o kültürü keşfetmeyi seviyorum.Bu sene Güney Afrika’ya gittik, orada değişik ne varsa denedim. Mesela timsah eti gibi denenebilecek ne varsa yedim.

SİBEL KÖROĞLU: Tekrar işinize dönmek istiyorum. Gözünüzden belli oluyor işinizi çok severek yapıyorsunuz, insanları iyileştirmek nasıl bir duygu?

SAFİYE YILMAZ: Sanırım zaten iyileştirmenin verdiği hazla mesleğimden bu kadar çok keyif alıyorum. Çoğu doktora sorarsınız çocuklarının doktor olmasını istemez. Ben çocuklarımı yönlendirmiş olmak istemiyorum ama kızım şimdi “göz doktoru olmak istiyorum” demeye başladı. O öyle dediğinde gözlerim ışıldıyor çünkü aslında çok istiyorum benim izimden devam etmelerini. Ben işimi çok severek yapıyorum; hastalarıma ışık olabilmek beni çok mutlu ediyor. Mesleğimi severek yaptığım, beni mutlu eden bir hayatım var. Seçtiğim meslek tam bana göreymiş diyebiliyorum.

SİBEL KÖROĞLU: Cesaret isteyen bir iş bu, herkesin yapabileceği bir şey değil… Hele cerrahi bölümleri…

SAFİYE YILMAZ: Gözün de cerrahisi ve mikro cerrahisi var aslında o sebeple de göz istemiştim. Hastane idaresi sorumluluğum da var ama ben en çok mesleğimi yapmayı seviyorum. Bıraksınlar beni, hastalarımla saatlerce çalışırım, hiç de yorulmuyorum. 

Kendi işimi yapıyor olmanın da mutlaka bir payı vardır burada. Yani belki başka biriyle çalışsaydım bir takım zorunluluklarım olsaydı farklı olurdu bilemem. Ama ben asistanlığımdan itibaren kendi işini yapıyor gibiydim. Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesinde asistandım fakat hocamla çok iyi bir iletişimimiz vardı. Çoğu kliniği biz kurduk, tüm aletlerini biz aldırdık, tüm sistemini biz kurduk, yani devletin işinde kendi işimi yapıyor gibiydim. Orayı da çok sahiplendim ben, yönetici konumunda idim orada da. Orada çalışırken 2004 yılında Atagöz’ü de kurduk. Öyle bir hakkımız vardı akşamüstleri gidiyordum çalışmaya. Fakat o 2011 yılına kadar sürdü, sonrasında iki yerde birden çalışmayı kaldırdı devlet. Biz de kendi işimizi seçtik. Önce Bayraklı’dakini kurduk sonra Hatay’ı kurduk, en son Gaziemir’i açtık; bunlar birer ikişer yıl arayla oldu. Sonrasında da hastaneyi kurmaya karar verdik. Şimdi üç göz kliniği ve bir hastane olmak üzere dört hastanenin üç  ortağıyız.

SİBEL KÖROĞLU: Görüyorum ki aidiyet duygusu da var hastanenizde…

SAFİYE YILMAZ: Var, evet. Zaten bu duygunun oluşması lazım, biz onu Atagöz’de çok hissetmiştik. Aidiyet duygusu, aile kavramı vardı orada. Biz hiç tam olarak kurumsal olamadık aslında ama çok da memnunum ben bundan. O duygu hastanede de zaman içinde oluştu. Hem doktorlarımızda, hem yönetici kadromuzda ve diğer çalışanlarımızın çoğunda bu duyguyu görüyoruz. Böyle olunca da daha güvenli ilerliyoruz. 

SİBEL KÖROĞLU: Ata Sağlık’la ilgili yeni projeler olarak neler var gündemde? 

SAFİYE YILMAZ: Aslında hastaneyi büyütme hedefimiz var. İlk başlangıçta biz butik hastane olarak daha küçük, daha kompakt, daha güzel hizmet verelim amacındaydık ama şimdi yetmiyoruz. Biraz daha büyümemiz lazım, yan tarafa doğru büyüme potansiyelimiz var ama sanırım onu hemen hayata geçirmeyeceğiz, üst katımızı yaptık. VIP kat yaptık, şimdi önce onu bu sene iyice hayata geçirelim istiyoruz. Biraz daha büyümemiz lazım, hedefimiz kesinlikle bu. Hedefin ötesinde ihtiyaç var. Yoğun bakımlarımızı arttırmak, ameliyathaneleri arttırmak şart oldu aslında. 

SİBEL KÖROĞLU: Ben pek doktora gitmeyi sevmem ama mecburiyetten gitmek durumunda kalabiliyorum zaman zaman. Ama düşünüyorum da doğum için gidenler hep mutlu oluyorlar hastanede, neşeli girip neşeli çıkıyorlar…

SAFİYE YILMAZ: Evet, doğumda mutluluk var, bambaşka yepyeni bir hayat doğuyor. O yüzden kadın doğum da benim tercihlerim arasındaydı ama orada biraz aile yaşantısından ödün vermek gerekiyor onun farkındaydım. Benim için aile de çok önemli. Daha hayatımı yeni kuracaktım, aile olmak istiyordum. O zaman göz çok avantajlı geldi bana. Şimdi de iyi ki öyle yapmışım diyorum.

SİBEL KÖROĞLU: İş güç dışında gezmeyi çok seviyorsunuz, peki başka neler seversiniz?

SAFİYE YILMAZ: Gezmenin dışında sporla uğraşmayı çok seviyorum, dalış yapıyorum, at biniyorum, reformer, pilates yapıyorum.

Onun dışında tamamen mazbut bir ailede yetiştim. Mazbut bir yanım vardır ama çok da dışarıya dönük, eğlenmeyi seven biriyim. Modern Atatürkçü bir kadınım aynı zamanda Kuran’ı da kaç kere bitirmişimdir ama hep Atatürkçü kadın zihniyeti ile onu tartışabilecek düşünceye sahibim.

SİBEL KÖROĞLU: Son olarak, çocuklarınızla ilgili ne söylemek istersiniz?

SAFİYE YILMAZ: Çocuklarımla ilgili en önemli şey gerçekten mutlu olarak hayata devam etmelerini istiyorum. Benim zorlamam yok, onlar ne istiyorsa nasıl mutlu olacaklarına inanıyorlarsa onu yapsınlar. Ben sadece onlara gerekli olan imkânları sağlamaya çalışıyorum. Arkalarında olduğumu bir şekilde hissediyorlar sürekli ama ben sadece arkalarında hafifçe tutuyorum,  düşeceklerse de düşecekler… Ben kendi yolumu nasıl çizdiysem onlar da kendi yollarını çizecekler. Zaten kendileri çizsinler benim tek istediğim o…

“Hint müziğinin içine girdikten sonra müziğin ne olduğunu gerçekten anladım”
Lucas Stam

Lucas Stam, Hollandalı çello sanatçısı, besteci, hukuk felsefesi öğretmeni. Kızımla evlenerek benim de çok iyi bir arkadaşım oldu. Kendisiyle yakından tanışan biri olarak şunu açıklıkla söyleyebilirim ki, onun candan ve doğal aurasına hemen alışıverirsiniz. İçinizi ferahlatan nane şekeri tadındaki bu kişiliği sizlere tanıştırmak istedim.

Hayatında ilk duyduğun müzik parçasını hatırlıyor musun?

Michael Jackson’ın Billy Jean, Beat It ve Bad gibi efsane şarkılarıydı. İlk kasetçalarımı almıştım ve onun kasetini durmadan, üst üste çalıyordum. Tam bir MJ delisiydim, videolarını izleyip dans figürlerini de çalışıyordum.

Müzikle ilgilenmen nasıl başladı?

Anne ve babam, ailede herkesin bir enstrüman çalmasını istedi. En büyük ablam piyano, diğer ablam flüt, ağabeyim ise kemanı seçti. Alt yaşındayken sıra bana gelince viyolonseli seçtim. Çünkü kemandan çok daha büyük ve çalması daha havalıydı.

Bize müzikal yolculuğunu anlatır mısın?

Konservatuarda birkaç sene viyolonsel bölümünde okudum. Ama içten içe klasik müzik eğitiminin benim için fazla formal ve sınırlayıcı olduğunu biliyordum. Mesela bir grup dersinde bütün öğrenciler ardı ardına aynı eseri çalıyordu hocamıza. Aynı çello konçertosunu yedinci kez duymaktan şiştiğim bir anda, yan odadan gelen müthiş seslere kulak verdim. Hemen sıvışıp o odaya geçtim. Müthiş şekilde Latin Jazz çalıyorlardı ve içerideki herkes dans ediyordu. Ben de kalçamı sallamaya başladım ki birisi gelip bunun bir sınav olduğunu bilip bilmediğimi sordu.

Konservatuardaki klasik eğitimi bıraktıktan sonra kendimi nihayet özgür hissettim. Çellom ile birçok farklı tarzları keşfedip emprovize /doğaçlama yapmaya başladım. Hint flütü bansuri ve didgeridoo (bambudan yapılmış boru şeklinde Aborjin üflemeli çalgı) gibi egzotik enstrümanlar çalan müzisyenlerle konserler vermeye başladım. Tekno festivallerde DJ’lerle birlikte, Alman rock yıldızı Herbert Grönemeyer ile turneye çıktım. Bunun yanında Tango Aliado Quartet ile iki tango albümü, mult-enstrümantalist Wieke Gaarcia ile bir dünya müziği albümü yaptım.

Farklı müzik tarzlarının müzik zevkine katkısı oldu elbette…

Farklı müzik tarzlarını denemek, müzik zevkimin berraklaşmasına yardımcı oldu. Yapmak istediğim meditatif ve hem çalanı hem dinleyiciyi transa sokan bir müzik. Elektronik dans, Afrika müziği, Steve Reich, Simeon Ten Holt ve Philip Glass gibi minimal müzik kompozitörleri beni etkileyen müzikler. Takip ettiğim bu yol beni üç yıldır üzerinde çalıştığım Klasik Hint Müziğine götürdü. Mumbai’de maalesef yakın zamanda kaybettiğimiz Grammy ödüllü sarangi sanatçısı Dhruba Ghosh ile, Hollanda ve Çekoslavakya’da usta vokalist Nirmalya Dey ile çalışma şansını buldum.

Tüm bu değişik tatlar yaylı çalgılar için bestelediğim quartet ve eşim, piyanist Aslı Boz ile birlikte çaldığımız piyano-çello için bestelediğim eserlerde yerini buldu.

Üniversitede hangi dalda okudun ve neden müzikle devam etmeyi seçtin?

Hukuk bölümünde yüksek lisans derecem var. Uzmanlığım ise hukuk felsefesi alanında. Ancak müzik her zaman için benim önceliğim oldu, yani bu anlamda kendimi yön değiştirmiş hissetmiyorum. Bir dönem baroya kayıtlı olarak avukatlığı ciddi olarak denedim ama üç ay sonra istifa ettim. Çok ünlü bir hukuk bürosuydu, patronum işi bıraktığıma inanamadı. Sonrasında üniversitede hukuk felsefesi öğretmenliği teklif edildi ki bu benim için daha ilgi çekiciydi. Aynı zamanda müzik çalışmalarıma zaman bulabiliyordum. Sanırım hayatımın bu döneminde de uygun ücretli bir iş ile müzik çalışmalarımı sürdürebileceğim zaman arasındaki dengeyi bulmaya çalışıyorum.

Müzik ile felsefenin ortak yönleri var mı sence?

Evet, kesinlikle! Örneğin, bir eser yaparken iyi bir başlangıç fikiri, belirgin bir melodik cümle, ritim veya armoni ararsın. Sonra hepsine değişik açılardan yaklaşırsın. Birçok varyasyonlar dener, neyin işe yarayıp yaramadığını görürsün. Çoğu zaman başlangıç fikrini yeniden şekillendirirsin ya da onu atıp sil baştan yaparsın. Sonunda amaç iyi bir hikaye sunmak. Ve bu hikayeyi mümkün olan en güzel şekilde anlatmak. Felsefenin özü bu süreçten çok da farksız değil. Tabii bazı teoriler tıpkı bazı müzikler gibi estetik unsura daha az özen gösteriyor. Bana göre bunları okuması ve dinlemesi daha az çekici.

Hint müziği senin müzik yaşamında neden bu kadar önemli?

Klasik Hint Müziği hakkında çok konuşabilirim, ama kısaca anlatayım: Bu müzikte tüm tutkularım birçok dereden beslenen bir ırmak gibi bir araya geliyor. Her şeyden önce doğaçlama esasına dayanır, yani anda bestelemeye dayalı bir tür. Bu türde çalarken yoga, sörf ya da tümüyle içine gömüldüğün başka bir aktivitede olduğu gibi kısa zaman içinde bir akışa kapılırsın. Bu bağımlılık yapan muhteşem bir duygu. Aynı zamanda zihninizi canlandırır, çünkü aynı matematikte olduğu gibi hatırlaman gereken birçok farklı ölçüler ve müzikal aralıklar var. Tabii ritimler de çok karmaşıktır. Şunu söyleyebilirim ki, ancak bu müziğin içine girdikten sonra müziğin ne olduğunu gerçekten anlamaya başladım.

İçsel huzurun nelerden beslenir?

Doğa, yoga, meditasyon, Hint müziği çalmak, sörf yapmak. Birisini seçmem zaman yapabilirsin.

Güne nasıl başlarsın?

Yoga temelli bir egzersiz ya da yüzme, biraz meditasyon ve arkasından soğuk duş ve kahvaltı. Sonrasında müzik çalışmaya hazırım.

Yakın zamanda oğlun Mika doğdu. Onu müzikle ilgilenmesi için teşvik eder misin?

Bence zaten ilgili. Ne zaman muhteşem Hintli bansuri (bambu flüt) sanatçısı Hariprasad Chaurasia’nın bir plağını çalsam ellerini ve ayaklarını Tai Chi yapar gibi hareket ettiriyor. Hollandacada bir deyim var “de muziek wordt hem met de paplepel ingegoten”, yani “müzik ona bir tatlı kaşığında zaten veriliyor”. Sanırım sorunun yanıtını vermiş oldum.

Müzikal türden herhangi bir düşün var mı? Belli bir sanatçıyla ya da grupla konser vermek veya belli bir konser salonunda performans yapmak gibi.

Evet, öncelikle piyano ve çello için kendi kompozisyonlarımdan oluşan bir albüm yapmak istiyorum, böylece eşimle bu eserleri çalabilelim. Ortak düşlerimizden birisi etkisi altında kaldığımız Japonya’ya seyahat etmek. Şimdiden iki eser tamamladım, aynı albüm için çalışmaya devam etmem gerek. Başka bir hayalim ise çellomla geleneksel Hint Müziği konseri vermek.

Bildiğim kadarıyla Arjantin’den Hindistan’a, Afrika’dan Kuzey Amerika’ya kadar birçok ülkeye seyahat ettin. Seni en çok neler etkiledi ve neden?

Bir öğrenci değişim programı ile Yeni Zelanda’da bir sömestr okudum. Doğanın saflığı beni unutulmaz şekilde etkiledi. İnanılmaz güzel bir doğa ve insanlar çok sakin. Bir gün tekrar sörf ve yürüyüş yapmak için oraya geri dönmek isterim.

Keza Hint ve Japon kültürleri de beni derinden etkiledi. Zen-mentali, mükemmeliyetçilik ve insanların rafine oluşları nedeniyle Japon kültürü; ve hemen her şey ve herkeste görülen renkli kaosu, kaçınılmaz spiritüelliği dolayısıyla Hint kültürü. Her ne kadar bu iki kültür birbirlerine zıt gibi görünse de – düzene karşı kaos – bu iki kültürün geleneksel kültürlerini korumak gibi ortak bir yönü var. Popülist Bat kültürünün ağır etkisinden kaçamasalar da…

Bu yerlerin arasına eşimin ailesinin Seferihisar’daki yazlığının beni her zaman büyülediğini eklemek isterim. Bahçeden deniz manzarası o kadar muhteşem ki kelimelerle anlatamam.

Peki, yeni doğmuş oğlunuz Mika için bir kompozisyon yapma düşüncen var mı?

Ha, bu soruya cevap kolay işte: Evet, var!

Yakın zamanda gerçekleşecek bir projen var mı?

Evet, daha önce sözünü ettiğim piyano-çello eserlerini de içeren albüm projem. 2020’de albümü çıkarmayı planlıyorum. Sonrasında çello, didgeridoo, perküsyon ve vurmalı çalgılardan oluşan Arches Ensemble ile Ekim 2019 sonunda bazı kayıtlar yapacağız. Son albümümüz El Compás ile de tango quartetm Tango Aliado ile konserlerimiz devam edecek.

Sevgili Lucas, yeni baba olmanın heyecanı, sorumlulukları arasında bu röportajı yapma keyfni bana tattırdığın için çok teşekkür ederim. Tüm düşlerine kavuşman dileklerimle.

Röportaj: Erkan Sevinç | drerkansevinc@gmail.com

Merve Civelek iki çocuk annesi bir iş kadını. Sadece bir iş kadını değil GİSİDER (Girişimciler ve İş Dünyası Derneği)’in de Kurucu Genel Başkanı. GİSİDER yeni girişimcilere kapısını açan ve hali hazırda faaliyet gösteren iş insanlarını bir araya getiren, bütünleştirici bir dernek.

Merve Civelek  1990 Eskişehir doğumlu. Eskişehir Anadolu Meslek Yüksek Okulu mezunu. Lojistik sektörünün önemli firmalarından, 53 şehirde hizmet veren Ataoğulları’nın Yönetim Kurulu Başkanı. Girişimciler ve İş Dünyası Derneği (GİSİDER) Başkanı da olan Civelek evli ve iki kız çocuğu sahibi.

Civelek zamanının çoğunu yaklaşık on yıldır lojistik sektöründe gazete taşımacılığı, tehlikeli madde ve atık taşımacılığı konusunda faaliyet gösteren şirketinden ziyade GİSİDER’e ayırıyor. Aralık 2019’a kadar sürecek olan “Yeni İşim Girişim Olacak” diyen ve girişimcilik eğitimi almak isteyen adaylara kucak açıyor ve yön gösterici oluyor. Merve Civelek ile iş dünyasında kadının yerini vurgulayan güzel bir sohbet…

İş dünyasında dernekten geçilmiyor. Niye böyle bir dernek daha?

Derneğimiz yalnızca sektörde faaliyet gösteren iş insanlarını bir araya getirmiyor, aday girişimcilere de kucak açıyor. Kosgeb ve İşkur iş birliği ile yürütmekte olduğumuz Ücretsiz Girişimcilik Eğitimleri bunu açıklayan en büyük faaliyetimiz. Üyelerimizin yenilikçi yaklaşımı ise diğer derneklerden bizi ayıran en büyük farkımız.

Biraz daha dernekten söz edelim. Ne zaman kuruldu? Amaç nedir? Neler yapıyorsunuz?

Nisan 2019’da kurduk. Sosyal sorumluluk bilinci ile yola çıktığımız derneğimizin amacı işbirliği, toplumsal birliktelik ve güç birliği neticesinde birleşerek topluma katkı sağlamak. Girişimcilerimizin ve girişimci adaylarımızın hayallerine ve hedeflerine ulaşabilmeleri konusunda alt yapı sağlıyoruz. Derneğimizin bir diğer amacı ise alanında uzman, değerli iş insanları ile girişimci adaylarını buluşturarak sektörel tecrübelerini aktarmak ve bilinçlendirmek. Böylelikle pazara yeni atılan girişimciler ile kendi işini yapan girişimcileri bir araya getirerek sosyal ve sektörel anlamda birbirlerini yakından tanımasını sağlamaktayız.

Derneğimizde KOSGEB ve İŞKUR işbirliği ile yeni girişimcileri desteklemek amacıyla hayata geçirmiş olduğumuz Ücretsiz Uygulamalı Girişimcilik Eğitimlerimiz Aralık 2019’a kadar sürecek. Herkes eğitime katılabiliyor. 4 günlük bir eğitim sonunda sertifikanızı alıyorsunuz. Eğitimler Bayraklı’daki Dedemhan Plaza’da, dernek merkezinde yapılmaktadır. Ayrıca hali hazırda profesyonel iş yaşamı süren, çeşitli kurum ve kuruluşlarda çalışan, kendi işini yapmak isteyen fakat zaman ayıramayan girişimci adaylarımız için akşam eğitimleri de düzenlemekteyiz. Böylelikle çalışan girişimci adayları rutin iş yaşamları etkilemeden, yapmak istedikleri proje ve girişimlerin zeminlerini atabilmekteler.

Öte yandan girişimcilik eğitimlerinin yanı sıra derneğimizce gönüllü verilen reklam eğitimleri küçük ve orta ölçekli işletme adaylarına yön gösterici olmakta. Böylelikle girişimci adayları sürdürülebilir satış tutundurma faaliyetleri konusunda bilinçleniyor ve reklam mecraları konusunda bilgi sahibi oluyorlar. Tüm bunların yanında alt yapı çalışmalarına başlamış olduğumuz AB projeleri, dış ticaret eğitimleri ve meslek edindirme kursları da ilerleyen zamanda faaliyetlerimiz arasında yer alacak.

Derneğe kimler üye olabiliyor?

Sektörde faaliyet gösteren girişimcilerimiz derneğimize üye olmak için başvuru formu doldurabilirler. Daha sonra bu başvuru formları Yönetim Kurulu değerlendirme sürecinden geçerek geri dönüş sağlanıyor. Dernekte gerçekten aktif rol oynayabilecek adaylara önceliğimiz olmakta. Derneğimizin 45 aktif üyesi mevcut şu anda. Yönetim Kurulu’nda da değişik mesleklerden arkadaşlarımız var.Bu sebeple her toplantımızda herkes enerjik ve heyecanlı oluyor. Bir fikir üzerine beyin fırtınası yaparken her iş insanı daha iyisini ortaya koymak için seferber oluyor ve imzasını atıyor. Çalışmalarımıza hızlı başlangıç yapmamızın en büyük sebebi de derneğimizin dinamik kadrosu. Aramızda melek yatırımcılar da var.

Derneğe adeta kendinizi adamışsınız.

Üçüncü evladım gibi. GİSİDER öncesi de dernekçilik deneyimim var. GİSİDER ile birçok sosyal sorumluluk projesini yürütüyorum. Misal, babası hapiste olan çocuklara eğitim başta olmak üzere sahip çıkıyoruz. Yine Bayraklı kaymakamımız ile konuştuk. Eşyalarını değiştirmek isteyen ancak maddi durumu yetersiz ailelere yeni eşya sağlıyoruz. Bornova Belediyesi ile “Altın Bilezik” projesini yürütüyoruz. Bu arada ilk kez size açıklıyorum. Yine geliri bir sosyal sorumlulukta kullanılmak üzere İzmir Büyükşehir Belediyesi ile  birlikte gelecek sene Mayıs ayında bir ticaret fuarı planlıyoruz.

Siyaset dünyasında kadının yeri az. İş dünyasında da…

Bunu tersine çevirmek için gücümüz var. İş Dünyası dediğiniz gibi erkek ağırlıklı bir dünya. Kadınlar yürekli olsunlar diyorum. Kadınlar her işi yapabilir, öyle söylendiği gibi kırılgan değil, güçlü bir yapımız var. Kadın yapamaz derler, yok öyle bir şey! Siyasete de gireceğim. Teklifler şimdiden var.

Oradan buraya buradan oraya koşturmaca. Yorgunluklar nasıl atılıyor?

Evet her yere yetişmeye çalışıyorum. Eskiden spor yapardım artık gerek kalmadı koşturma spor oldu. Yorgunluğumu belki enteresan gelecek ama eğlenerek atarım. Bunun yanında kızlarımla sinemaya gitmeyi severim.

Müzik deyince…

Arabeski tek geçerim. Muazzez Ersoy, Ferdi Tayfur, Müslüm Gürses ve Orhan Gencebay. Ama batsın bu dünya demiyorum!

Burcunuz?

Terazi. Dengeli burç. Herkese uyum sağlayabilir.

Ayvalık’a hemen bir adım uzakta olan ama binlerce adımla gez gez bitmeyen, Yunanistan’ın Girit ve Evia adalarından sonra yüz ölçümü olarak üçüncü büyüklükteki adası Midilli… Bu ayki yolculuğum işte bu güzel adaya… Dar sokaklarında eskiyle yeniyi, dün ve bugünü, Ege’nin huzurunu, ada hayatının keyfini sunan, dört tarafı denizlerle çevrili yeşillik dolu, hayat dolu bir kara parçası burası…

Yunanların ve tüm dünyanın dilinde adanın gerçek ismi “Lesvos” olmasına rağmen biz Türkler Osmanlı döneminden beri adayı “Midilli” olarak adlandırıyoruz. Ayvalık’tan feribot ile yanaşacağınız ilk bölgenin adı Mytilini, burası adanın da merkezi. Dolayısıyla bizlerin de adaya “Midilli” dememizin en önemli sebebi bu şehir. Bizim topraklara en yakın ve en büyük şehri bu olduğu için Osmanlı yüz yıllarca bu ismi kullanmış ve adanın ismi de yıllar içinde Midilli’ye kadar gelmiş. Merkez bölge olan Mytilini dışında pek çok şirin kasaba ve köye de ev sahipliği yapan ada, iki büyük körfez olan; Gera ve Kalloni körfezleri ile çok sayıda koya da sahip. Bu güzel koy ve kasabaları gezmek için diğer adalarda da olduğu gibi yine en iyi yöntem araç kiralamak. Adada toplu taşıma da var, hatta bazı Yunan adalarına oranla daha çok var ama haliyle yine de kısıtlı ve birkaç günlük gezide konforlu ve efektif bir seçenek değil. En iyisi aracınızı kiralayın ve kendinizi adanın yollarına bırakın. Bu yollar sizi enfes lezzet duraklarına, Ege denizinin maviliklerinde doyasıya yüzeceğiniz harika plajlara, tarih kokan yapılara ve yepyeni keşiflere götürecek.

Leziz yerel ürünler

Adadaki yeşil rengin en önemli kaynağı bereketli zeytin ağaçlarının yaprakları… Aynı coğrafyanın, aynı denizin, iki ayrı yakasında olduğumuz için tıpkı bizim Kuzey Ege kıyılarımızda olduğu gibi burada da zeytin ve zeytinyağı üretimi oldukça önemli. Adada yerel ekonomi turizmle birlikte tarıma, özellikle zeytinyağı üretimine dayalı, yerel ürünlerden en ünlüsü de elbette ki zeytinyağı. Diğer yerel ürünlerden yağlı peynir gibi süt ürünleri de oldukça meşhur. Ayrıca tuzlu balıklar ve özellikle Kalloni sardalyesi de dillere destan ada lezzetlerinden. Ve bilirsiniz ki Midilli’nin taze balık ve deniz ürünlerine, leziz mezelerine daima o meşhur uzolar eşlik eder…

Uzo deyince Plomari

Uzo deyince ilk akla gelen bölgenin adı Plomari. Yunanistan’ın içtiği uzoların yüzde altmışı ve en lezzetlileri adanın Plomari kasabasında üretiliyor. Barbayanni Ailesi 150 yıldır uzo üretiminde adanın en ünlü markası. Plomari’de uzoyu onurlandırmak için müze bile kurulmuş. Hala üretim yapılan ve ziyarete açık olan Barbayanni fabrikasında ve Plomari Ouzo fabrikasında küçük ziyaretçi gruplarına katılarak tüm tesisi gezip uzonun önce tarihi ve devamında imalatına ait tüm safhaları öğrenebilir, uzolardan tadabilir ve sonrasında dilediğiniz uzoları arkadaşlarınıza hediye olarak alabilirsiniz. Plomari’ye giderseniz buraya uğramadan geçmeyin derim… Uzo dışında Plomari’de de diğer bölgelerde olduğu gibi sahilde yan yana dizili yemek mekânları ve ara sokaklardaki gizli lezzetler bulunuyor. Ayrıca bu bölgede de keyifle yüzebileceğiniz plajlar mevcut. Hem lezzetli bir şeyler yiyeyim, hem güzel bir denizde yüzeyim, hem de uzoyu öğreneyim derseniz gitmeniz gereken adres kesinlikle; Plomari.

Geçmişten kültürel miraslar; kaleler, kiliseler

Midilli’nin her bölgesinde tarihi ve nostaljiyi hissedebiliyorsunuz. Çünkü Romalılar, Bizanslılar ve Osmanlılar adada uzun yıllar egemenliklerini sürdürmüşler ve birçok kültürel miras bırakmışlar. Bizanslılar tarafından yaptırılan Midilli Kalesi, adanın en önemli simgelerinden birisi. Kale; limana yakın bir yeşil tepe üzerine kurulu ve bütün ihtişamını hâlâ koruyor. Kaledeki Osmanlı esintilerini ise 1677 yılında eklenen medrese ve hamam ile görebiliyorsunuz. Vaktiniz varsa bu kaleyi yakından görmelisiniz. Ayrıca adada yer alan Metropol Kilisesi ve görkemli mimarisi ile Agios Therapontos Kilisesi de adanın siluetine renk katan yapılar arasında.

İlham veren ada

Sappho’dan Namık Kemal’e, Alkaios’tan Odyseas Elytis’e tarih boyunca birçok önemli ismin tercihi olmuş burası… Farklı dönemlerden, farklı kültürlerden olmalarına rağmen aynı havayı soluyup, aynı ilham perisinden güç almışlar eserlerini yaratırken… Ünlü Türk Denizcisi Barbaros Hayrettin buradan açılmış denizlere, Kaptan-ı Deryalığa doğru giderken…

Turizm merkezi Molivos

Molivos adanın kuzeyinde yer alıyor ve Assos tarafından baktığımızda gördüğümüz kıyılar işte bu kıyılar. Molivos’un dar taş sokakları ve tepede heybetli bir kalesi bulunuyor. Mytillini’den sonra içinizde bambaşka bir yere gelmiş hissi uyanıyor. Mytilini adanın merkezi, Molivos ise turizm merkezi. Size düşen, hemen yanı başındaki Petra ve Molivos arasında kalan yüzlerce minik sahil, koy ve köşede belki de yalnızca size ait olan denizler bulabilmek ve günün keyfini çıkarmak…

Son olarak Midilli’ye kaç gün ayıracağınız size kalmış ama en az 3-5 gün bu komşu adada vakit geçirmenin harika bir fikir olduğunu söylemeden geçemeyeceğim. Her seyahatin sonunda olduğu gibi Midilli sonrası da birçok güzel anı unutulmamak üzere hafızamda yerini alırken; yepyeni seyahatler ve yeni keşifler için de her zaman olduğu gibi heyecanım devam ediyor…

Şimdi ben de böyle bir başlık görsem hemen sorarım, “Ne demek karanlık yıllar?” diye… Sözü uzatmadan iki tarih vereceğim; 12 Mart ve 12 Eylül…

Bugünün gençlerine hiçbir şey ifade etmeyecek bu iki tarihle ilgili anılarıma geçmeden, yurdumuzda “ordunun yönetme el koymasının” biz TRT çalışanları için ne anlama geldiğini de bilmeyenler için açıklamalıyım. Türkiye’de ihtilaller, TRT ele geçirilerek halka anons edilirdi. Ya 27 Mayıs’ta olduğu gibi, bir albay çıkar “ordunun yönetme el koyduğu”na dair bildiriyi okur, ya da sonraki yıllarda olduğu gibi, değerli bir haber spikerimize “zorla” okutulurdu. Bu metnin okunmasıyla birlikte yalnızca ülke yönetimine değil, TRT’ye de “el konulur”du. İşte böyle başlardı “karanlık günler”.

O günleri anlatmadan önce son bir ayrıntıya değinmek istiyorum. Ben yaşamım boyunca bıyık ve sakal bırakmayı hiç “sevmedim”. Bu yazımla birlikte sizlerle paylaştığım resimleri gördüğünüzde, o iki resmin de bu karanlık yılları unutmamak için bıraktığımı söylemeden edemeyeceğim.

Evet, gelelim karanlık yıllarıma…

12 Mart ihtilali ile birlikte idareyi ele alan ordu elemanları, ilk iş olarak, her kurumda olduğu gibi, TRT’de de “sol görüşlü” kişileri mimlemeye başladılar. Henüz mesleğinin çiçeği burnunda ama 68 kuşağının bir temsilcisi olan ben de, bu furyanın içine alındım. Birçok program teklifim reddedilirken, bir yandan da idare tarafından baskı altında tutuldum. Yalnızca bir şeyi unutmuşlardı. 1971’de İzmir’de düzenlenecek unutulmaz Akdeniz Oyunları’nı… Ellerinin altında hem İngilizce, hem de Fransızca tercümeleri yapacak elemana gereksinim vardı. Haber merkezi – ki yayın sorumluluğu onlardaydı – beni göreve çağırdı. 6-17 Ekim 1971 tarihleri arasında yapılan oyunlarda ben de yer alacaktım. Hemen bir ayrıntıyı da paylaşmak isterim. O yıllarda TRT’deki görevine Ankara’daki Spor Servisi’nde başlayan çok değerli dostum, meslektaşım, araştırmacı gazeteciğin simgesi Uğur Dündar da o ekip içindeydi. İngilizce konuşanların dışında, pek çok Frankofon (Fransızca konuşan ülkeler) sporcuları ile röportajları ben yaptım. Çevirileri ile birlikte yayınlandı. Beni neredeyse yayından çeken askeri idari, tam anlamıyla taçlandırmıştı. Eh, yayıncılık da buydu zaten. Her işte olduğu gibi; konuşandan çok, iş yapan kazanıyordu.

12 Eylül ise, daha acı anılarla dolu… 1973-1975 yılları arasında askerliğin yedek subaylık bölümünü Milli Savunma Bakanlığı Plan Program Daire Başkanlığı’nda, hem de paşanın emir subayı olarak yapan ben, TRT’ye döndükten sonra, hem radyo hem de İzmir’de yeni başlayan televizyon yayınlarının ilk sunucularından biri olmuştum. Meslekteki yükselişim hızla sürüyordu. Bu arada meslektaşlarımla dayanışma örgütü olarak kurulan TRTDER’in de kurucuları arasında yer almıştım.

Tüm örgütsel etkinliklere katlıyor, meslek iş ahlakını (bugün hiç kalmayan) yükseltmeye çaba gösteriyorduk. Ve bu tempo içinde günlerimiz sürerken 12 Eylül’de ordu yine yönetme “el koydu”! Radyo’nun başına bir kurmay albay geldi ve başladı personel kıyımına… Merkez’den de gelen emirle 101 arkadaşımız, meslektaşımız, başka bakanlıklarda mecburi göreve yollandılar. Sonradan öğrendiğime göre, aslında sayının 300’ün üzerinde olduğunu söylüyorlardı ama bazı “içlerinde meslek sevgisi olan” ve yönetimde tutulan kişiler, bu sayının artmasını önlemişti!

Görevde kalanlara da bir şeyler yapmalıydılar… İlk işleri, “seslerinizi tekrar denetliyoruz” diyerek, konuşma bantlarımızı Ankara’ya yolladılar. Ve bizim “çok değerli” spiker kardeşlerimizden kurulu bir heyet, sesimizi ve Türkçemizi “yayına uygun bulmadılar”. Yani o güne kadar 1000’e yakın radyo, 100’e yakın (hem de canlı) program sunan ben, Türkçeyi ve konuşmayı unutmuştum!

Bu garabet yetmedi; “sana klasik müzik programı veriyoruz” diye güya beni bir kez daha cezalandırdılar. Oysa o güne kadar, pop müzik dışında, TRT-1’de sabah, öğle ve akşamları hata gece canlı yayını yapan beni böyle cezalandırmaları mümkün değildi. Kendi sözcüklerimle yazayım, “Bu programları ben tırnağım ucuyla yaparım” dedim yöneticilerime… Bana TRT-1’in bölgesel yayınında (ulusal da değil), hafa içinde, pek dinlenilmeyen saate, 30 dakikalık bir süre verdiler. “Aha,” dediler, “burada yap bir program”…

Önce hak verirsiniz ki, çok sinirlendim, çok üzüldüm ama sonra “dinleyicilerimizi neden cezalandırayım ki?” dedim kendi kendime. Ve kollarımı sıvadım… Adını bugün hatırlamadığım, galiba “Sizin seçtikleriniz” olabilir, değişik bir klasik müzik programı tasarladım. Bir yarışma programı olacaktı bu. Sokaktan bulduğum, bakkal, manav, ev hizmetlisi, seyyar satıcı, belediye çöpçüsü gibi çeşitli meslek gruplarından kişiler seçtim. Onları stüdyoya getrdi. Ve her seferinde klasik müziğin unutulmaz eserlerinden on tanesini 30’ar saniye dinlettim onlara. Sonunda da, “en beğendiğiniz 3 tanesini bana yazın” dedim. Ortaklaşa olarak, en yüksek puanı alan 3 tanesini de “o günün en sevilen klasik müzik parçası” ilan ettim. Bu sıraya en yakın tahminde bulunanı da, o günün galibi diye anons ettirdim. Böylece 13 haftanın sonunda (program yalnızca bir yayın dönemi için verilmişti) galiplerle bir final yayını yaparak ilk üç değerlendirmesine ulaştım.

O son hafa, sıra armağan verilmesi gelmişti. Yöneticilere gittim. “Bu finalistlere bir armağan vermemiz gerekiyor. Ne düşünürsünüz?” diye sorunca, “Bizim böyle bir bütçe paramız yok” diye beni başlarından savdılar. Burası TRT idi. Anlı şanlı bir kurum ne olursa olsun, yarışmacılarına bir şeyler vermeli diyerek, Kültür Bakanlığının hediyelik eşyalar satan dükkanına gittim ve çeşitli boylarda “bakır semaver” satın alarak (o gün toplam 100 lira para vermiştim cebimden) yarışmacılara program sonunda o armağanları verdim.

Sonunda ne oldu biliyor musunuz? Müzik Daire Başkanlığı o programımı “Yılın En Başarılı Klasik Müzik Programı” ilan et. Aaaa, tabii bunu açıkça yazıyla yapamadılar. Daire Başkanımız beni bizzat telefonla arayarak kutladı ve “iyi dileklerini” sundu! Ben de sonunda kendisine bana bu program verildiğinde söylediğim aynı sözcüklerle cevap verdim. “Bu programları ben tırnağım ucuyla yaptım”.

Son not: Bugünlerde bile sakalım iki gün uzasa, o karanlık günleri anımsayarak hemen kesiyorum.

Son dönemlerde keşfedilmesiyle pansiyon ve otellerin sayısı artsa da, doğallığını korumaya devam ederek, yeşil ve tertemiz bir doğaya sahip Çamlıbel. Sessiz ve huzur dolu bir konaklama için doğru seçenek olan köyün bilinirliği, değerli sanatçı Tuncel Kurtiz’in mezarının burada yer almasından sonra artmış. Hafta içi ya da sonu pek çok kişi sanatçının mezarını ziyaret etmek için Çamlıbel’e geliyor. Bu durum tam da Kurtiz’in vasiyetini aslında: “Ben ölünce beni Çamlıbel’e gömün ki benim de köye bir katkım olsun” demiş çünkü.

Köyün hemen girişinde yer alan mezarlığın önünden geçiyor ve Çamlıbel’e giriyorsunuz. İşte de tam da o girişte, hemen solda Nayle Antik Kahve’nin yanında Anka Atölye. Yani Anka Kuşu Ayşın Aksu’nun birbirinden güzel ürünleriyle dolu, minik bire bir atölyelerin de yapıldığı, harika bir dükkan. Sabahın erkencecik saatinde kapılarını açan ve gün boyu eli ve yüreği durmayan bir kadının önce kendisini, sonra çevresini ve yaşadığı yeri keyiflendirmesinin başlangıç noktası. 2018 yılının Mart ayından beri #camlıbeldesanatvar değil sadece; #camlıbeldeayşınvar.

Her şey sigarayı bırakınca başladı

2010 yılında sigarayı bırakınca başlıyor Ayşın Aksu’nun hikayesi. Tam 45 yaşındayken hayatında ilk defa eline iğne iplik almış. Sigarayı bırakınca elinde boşluk hissetmiş ve o boşluğu doldurmak için bir kursa başlayıp nakış öğrenmiş. Onun organizasyon kabiliyetini gören hocalarına şimdilerde küratörlük denilen desteği vermiş. Görüşleri güzel, zevkleri ince, üstelik insan ilişkilerinde çok başarılı. Çünkü kalple yaklaşıyor herkese ve empati yapmayı da çok iyi biliyor. Sadece kendisi için çalışmıyor, öğrenmekten ve paylaşmaktan vazgeçmiyor.

İstanbul’dan Güre’ye

“İstanbul’dan göç etme kararı alıp Güre’nin Fener mevkiine geldik. İlk bir buçuk sene her şey güzel gidiyordu. Sonra hiç beklemediğim anda, beklenmedik bir şekilde eşimle yolları ayırmak durumunda kaldık. İlk ay öyle mi yapsam böyle mi yapsam diye dolaşırken eşimle her yeri gezmiş olmamıza rağmen Çamlıbel’e hiç gelmemiştik. İlk önce halamı buraya defnettik. Sonra Çamlıbel beni çağırdı. Şu anda halam Çamlıbel mezarlığında Tuncel Kurtiz’le aynı mezarlıkta yatıyor.”

Tuncel Kurtiz’in köye çok katkısı olduğunu belirtiyor Ayşın Aksu ve ekliyor; “Tuncel Kurtiz’in babası burada bir dönem görev yapmış ve kendisi de buraya gönül vermiş. Bu köy çok güzel bir yer. Tuncel Kurtiz zamanında da köy büyük bir ivme kazanmış. Caz konserlerinden tutun tiyatrolara kadar hareketli bir yer imiş. Fakat Tuncel Kurtiz’in ölümünden sonra uykuya dalmış ne yazık ki…”  

Köyde bir sürü ilk

“Bana ne yapacaksın orada diyen çok oldu ancak ben hep şöyle düşünürüm, gittikleri yerin enerjisini yükseltmek insanların kendi elindedir. Köydeki dernek ile birlikte köyde antika pazarını başlattık. Ayvalık’tan sonra bölgedeki en büyük antika pazarı burada. İlk bir ay, çok çaba sarf ettim, sonra ufak tefek kırgınlıklarım oldu, o kırgınlıklar büyümeye başladı, enerjimi kendi atölyeme harcamaya karar verip kendi işime yöneldim. Sezonu çok güzel kapattım. Bu bana iyi bir moral ve işe daha da asılmak için sebep oldu.

İki Kadın Anadolu’da projesinde Çamlıbel durağı

Sezon başında yolu Armağan Portakal ile kesişiyor Ayşın Aksu’nun. Armağan ve Banu Tozluyurt İki Kadın Anadolu’da için Çamlıbel ve Kaz Dağları’nın bir kısmını yazmaya geliyorlar.  Başta bu proje için beraber yola çıktığı kişilerle yolları ayrılınca Ayşın Aksu yılmıyor ve yola birkaç dostunun da desteğini alarak tek başına devam ediyor. “İki Kadın”ı projenin gerektirdiği şekilde ağırlıyor ve Çamlıbel “İki Kadın” ile sosyal platformlarda başka bir bilinirlik kitlesine ulaşıyor.

“Bu durum bana çok büyük bir enerji verdi, burada daha çok tutunabileceğimi gösterdi. Çok doğru bir karar verdiğimi de bu sezon anladım çünkü bu sezon köye gelen herkes “onların yazdığı köy burası mı” diye soruyordu. Demek ki ben köye bir şekilde dokunmuşum” derken Ayşın Aksu’nun yüzündeki gülümseme, tam da inancı doğrultusunda yürümekten vazgeçmeyen, başarmışlığın doygunluğunu yansıtıyor.

Ya komşular?

“Bu kış sezona hazırlanırken çok sevdiğim iki kadın arkadaşım buraya geldi; biri hemen yanı başımdaki dükkâna antika mağazası ve kafe, hemen onun yanına da İstanbul’dan göç eden bir mimar arkadaşım kendi çizimlerinin olduğu bir ahşap atölyesi açtı. Köyün girişinde biz üç kadın girişimci, biraz ilerimizde başka kadın girişimciler var; biri mantı gözleme yapıyor, biri zeytinyağı sabunu yapıyor…”

Çamlıbel gerçek bir bir aradalık öyküsü olmaya başlamış gerçekten. Onlar bu köyde olmaktan yana ne kadar şanslılarsa köy de bu üç kadının burada olmasından yana bir o kadar şanslı… Çünkü bu üç kadın egolarımızı rafa kaldırıp, bu köy ve kendileri için bir şeyler yapmaya çalışıp kendileri üzerinden köyün sosyal medyasını da çok güzel yönetiyorlar.

Kurtiz’in mezarını soranlara mesaj

Köye gelip de Tuncel Kurtiz’in mezarını ziyaret edenler tam da arabalarına binecekken Ayşın Aksu’nun işletmecilik ruhu konuşmaya başlıyor. “Tuncel Kurtiz’in mezarı neden burada biliyor musunuz?” diye soruyor, merak başlıyor tabii insanlarda. Ve cevap veriyor; “çünkü öldükten sonra bile bu köye bir katkısı olsun istedi. İnin otobüsten, arabadan, bakkaldan bir sakız alın, kahvecide bir kahve için, gözlemecide bir gözleme yiyin, gidin ilerideki arkadaşımızdan el oyaları alın, benden yastık alın, yan dükkândan ahşap alın”. Bu kadar zarif

Ayşın Aksu bu konuksever köyün yerlisi sayıyor artık kendini. “Geldiğiniz yeri beğenerek geliyorsunuz, oranın doğasını, özünü bozmadan adapte olursanız herkes size kucak açar. Ben bu köye ilk geldiğimde herkese açıkça söyledim: ben artık burada doyacağım, bana sakın dışarıdan demeyin, ben buralıyım. Evet, buralıyım. Çamlıbel benim vitrinim. Çünkü çok hayalim, çok fikrim var. Çok şeyler yapasım var, yaşama sevincim var. Atölyem de benim vitrinim, kamuoyu yoklama yerim… İnsanlarla burada alışveriş dışında sohbet etmeyi de çok seviyorum. Yeni insanlarla tanışmayı, benzer yapıdaki insanları bir araya getirmeyi, güçlenerek ilerlemeyi önemsiyorum. Buraya gelen insanlar sadece bir köye geldiklerini zannederken birden bire sofistike bir ortamla, entelektüel bir ortamla karşılaşıyorlar. Bu köyde yapacak çok şey var. Mesela tam atölyemizin dükkânların tam karşısında köyün girişini tutan çok büyük bir yapı var; yarım bırakılmış bir inşaat. Bina şu an da belediyeye ait. Benim bu bina için çok güzel hayallerim var. Burası belediyenin bir sanat merkezi olsun, bir konservatuar olsun çok istiyorum. Tuncel Kurtiz ile anılan bu köyde böyle bir konservatuar olsun, Tuncel Kurtiz drama sınıfı olsun… Ali Ekber Çiçek bu bölgeye gönül vermiş bir insan; Ali Ekber Çiçek müzik odası olsun… Sabahattin Ali yazım odası olsun… Antikayla tanınmaya başlamış bu köyde şık bir sahaf kafe olsun. O sahaf kafe döner sermaye gibi konservatuarı beslesin… Gibi gibi birçok hayalim var. İnanıyorum ki hem yönetim hem de bu bölge için emek veren iş adamları bu konuda destek olacaklardır.”

Projelere destek veren iş adamları çok önemli

Bölgede çok değer bilen, vizyoner iş adamları var, değil mi?” diye soruyoruz Ayşın’a, cevaplıyor: “Tabii ki var. Mesela Ferhatoğlu Zeytincilik var, Agâh Bey çok konuda girişimcidir. Sarıkız Kaz Dağı Etnografya Müzesi, Bostancıoğlu ailesi var; Yoktan var ettiler ve değerlere sahip çıktılar. Taşçıoğlu Harfiyat Birol Kocacam var, Veli Albayrak var… Bir şeyler yapmaya başlayınca devamı gelecek diye inanıyorum. Bir vesileyle Vali Beye ulaştık ve köye davet ettim. Sağ olsunlar Kaymakamımız ile birlikte geldiler. Çok zarif bir ziyaretti. Bu hayalimden bahsettim “bu belediyenin yapacağı bir iş ama bizden istediğiniz tüm desteklerde sizleyiz” dediler. Bu da bizi cesaretlendirdi. Buraya yapılacak sanat merkezi sadece Çamlıbel’in değil tüm körfezin yararına olacak. Fikir annesi olarak bir katkım olmasından ölene dek mutluluk duyarım. Bu tarz işlerde egoların bir kenara bırakılması gerektiğini düşünüyorum eğer bu hayalim gerçekleşirse bunu sadece ben bilsem yeter benim için.”

Yolun açık olsun Anka Ayşın; beraber yol yürüyebileceğin bir sürü güzel kalpli insanla bakalım ne başlangıçlar bekliyor seni ve Çamlıbel’i.

Megaplus Dergisi İmtiyaz Sahibi Benan Bilek yemek öncesi yaptığı konuşmada, “Bir dergiyi okunur kılan içinde yazılanlar ve o yazılanları doğru şekilde sunan tasarımdır. Öncelikle dergimizin içeriğine bilgi, birikim, deneyim ve çevrelerini katmak için bizlerle el ele verdiğiniz için teşekkürlerimizi sunmak istedik. Bizlere, çok zarif, çok doğru isimlerle bir arada yürüyor olmanın gururunu yaşatıyorsunuz. Okunan bir dergi olmamızda emeğiniz ve bizlere verdiğiniz değer yadsınamaz. Bir yıl kadar önce aldığımız dergiyi üç dört gömlek değiştirip kademe atlattıran tüm dostlarımızla bir arada olmak bizim için her türlü kutlama ve organizasyonun üzerindeydi. Beraber yürüdüğümüz bu yolda, tüm zorlu koşullara karşın doğru bir iş yapma konusundaki çabamızı, sizlerin kolumuza girmenizle başarabildik. Zengin içeriğimizi gururla megaplus.com.tr sayfamıza da taşıyarak bir süredir internetin olduğu her yerde varız. Böylelikle artık İzmir’den çıktığımız yolumuzda Türkiye’nin pek çok noktasında ve uluslararası platformlarda da boy gösterebiliyoruz. Hedefimiz her sayı sadece bir önceki sayımızın üzerine çıkabilmek. Maddi desteği zayıf olan kentimizin güçlü “dostluk” duygusu bizi bu akşama kadar taşıdı. Bir arada daha güzel noktalara ulaşmayı diliyorum.” dedi.

Gece boyu birbirleriyle sohbet etme imkanı bulan konuklar sık sık bir araya gelebilmeyi dilediler.

Dünyanın en büyük zeytin ve zeytinyağı müzesi olarak kabul edilen Kuşadası Davutlar’daki OleaAtrium’ u ziyaret ettim.

Müzeyi özel olarak gezdiren Gamze Gürel Hanımın doyurucu anlatımı ile ziyaretim beklenenden uzun ve keyifli geçti. Bir müzeyi, bir bilenle gezmenin ayrıcalığını yaşadım. OleAtrium, sizi adeta zamanda yolculuğa çıkaran, tarihsel gelişim sürecine göre bilgilendiren, zeytin ve zeytinyağının insan hayatındaki yerini, canlandırmalarla anlatan bir sanayi müzesi. Bu yönüyle, sadece vitrin altında objelerin sergilendiği, yazılarla tarihsel gelişim sürecinin anlatıldığı, ya da tek bir işliğin restore edilerek üretimin tarif edildiği benzerlerinden çok farklı.  Bu nedenle de, dünyanın hem yüzölçümü, hem içerik, hem de koleksiyon zenginliği bakımından en büyük Zeytin ve Zeytinyağı Müzesi…

Zeytinyağının 2500 yıl öncesinden başlayan süreci

Kuşadası’na bağlı Davutlar beldesi yolu üzerindeki Değirmen Restoran girişinde, turizmci Hasan-Gürsel Tonbul çifti tarafından kurulan müzede, zeytinyağının 2500 yıl öncesinden başlayarak erken sanayi dönemine uzanan süreci sergileniyor. Müzede kullanılan obje ve materyallerin % 80’ i Hasan Tonbul’ un birikimi olup, özellikle yakınçağ “erken-sanayi-buharlı” ve “yakın sanayi-elektrikli dönem” bölümlerinde sergilenenlerin bir kısmı proje yapım aşamasında ve donatım sırasında oluşan ihtiyaçlar doğrultusunda aranarak bulunmuş ve müzede sergilenmeye başlamış.

Sergilenen araçların tamamı çalışabilir durumda 

Urla’daki Klazomenai’nin de bir örneğinin bulunduğu 11 ayrı bölümden oluşan müzede,   yüzlerce zeytin üretim aracı sergileniyor. Son derece zengin bir koleksiyona sahip müzenin en büyük özelliği ise; müzede sergilenen üretim araçlarının tamamının çalışabilir durumda olması. Müzede; 2500 yıl öncesinden başlayarak, erken sanayi dönemine uzanan zeytin ve zeytinyağı süreci;  zaman tüneli yolculuğu tadında, özellikle zeytinyağının tarihin bilinebilir dönemlerinde nasıl üretildiğine dair, gerçek ebatlarda ve gerçeğe yakın canlandırmalarla anlatılıyor. Bu amaçla müzede 100 adet cansız figür kullanılmış ve bu figürlerin gerçek hayattaki beden hareketlerinin ifade edilmesine özen gösterilmiş. Bunlara ilave olarak müzede, tarihsel değeri olan objeler de sergilenmekte. Özellikle yağı saklamakta kullanılan Pitoslar (küpler), Nedim Atilla’nın değişiyle, “her biri üzerinde saatlerce süren konuşmalar yapılacak bir tarihsel değere sahip”. Müzenin girişinde, üretim tezgâhları yanında ve özellikle mahzen bölümünde sergilenen dev pitoslar, her biri farklı döneme ait süslemeler içeriyor. Müzenin en değerli parçalarının başında ise, yekpare(tek parça) zeytinyağı ezme taşı ile çiftli mengene geliyor.

İnsanoğlunun zeytinle ilişkisi dönemleriyle sunuluyor

Müzenin ana giriş kapısına doğru ilerlemeye başladığınızda, sağda ve solda zeytini yağ yapmak üzere fabrikaya taşıyan maketler görüyorsunuz. Canlandırma, zeytinin fabrikaya getirilişinden başlıyor. Sonrasında dikkatinizi ilk çeken,  karşınızda duran görkemli ağaç kapı oluyor. Giriş bölümündeki lobi salonunda zeytinin, dünyada yayılmasını gösteren harita göze çarpıyor. Buradan müzenin ilk bölümüne geçiyorsunuz. Orjinali Urla/Klazomenai’ de bulunan İon dönemine ait işliklerin sergilendiği bu bölümden sonra sırasıyla; geçiş /kadim dönem, aydınlatma bölümü, Roma dönemi, Roma Hamamı ve sabun imalatı bölümü, Erken Bizans /Geç Roma dönemi, Toplu sunum, Geç Bizans/Erken Osmanlı dönemi, Erken Sanayi dönemi (buhar ve dizel makineler), Elektrikli dönem (geleneksel taş baskı sulu sistemler), zeytin ve zeytinyağının bilinebilen üretim tarihi süresince kullanılan araç/gereç ve yöntemlerinin sergilendiği bölüm, ziyaretçileri 2500 yıllık bir yolculuğa çıkarıyor.  Son bölümde ise, tarih boyunca zeytin ve zeytinyağına yakınlığı ile bilinen, üzüm ve şarabın üretimi ile ilgili araç/gereç ve yöntemler sergileniyor.

Kısacası gördük ki, insanoğlu zeytini yemiş, yağını önce kandillerle aydınlatmada kullanmış, sonra şeytani duygularına yenik düşüp kaynattığı zeytinyağını kale surlarında düşmana dökerek savunma yapmış,  sonra zeytin prinasını sıkıştırıp mancınıklarla düşmana atarak silah olarak kullanmış. 

Günümüzde ise sağlıklı beslenmenin nimeti. İlaç hammaddesi olarak kullanılıyor pek çok derde şifa oluyor.

Bunları bize bir kez daha öğrettiğin, muhteşem bir sergi ile gösterdiğin için çok teşekkürler OleaAtrium, çok teşekkürler Gamze Gürel Hanım…

Altın Güvercin Beste Yarışmasını izlemek üzere gittiğim Kuşadası’nda muhteşem bir sergiye konuk oldum. Türkiye’nin Tek Mikro Heykeltıraşı Necati Korkmaz’dan muhteşem eserlerin yer aldığı sergiyi görünce “tam da deli işi” demekten kendimi alamadım.

Dünyada bilinen üç mikro heykeltıraştan biri ve Türkiye’nin tek mikro heykeltıraşı olan Necati Korkmaz, imkânsızı başararak yarım mercimek tanelerinin üzerine Türk hat sanatının 25 eserini işleyerek bir santimetrekarelik olağanüstü bir katalog hazırlamış. İşte bu yüzden sergideki eserler ancak mikroskop veya büyük mercekli büyüteçler altında görülebiliyor.

1985 yılından bu yana mikro heykeltıraşlık sanatıyla uğraşan ve Türkiye’de mesleğinin bilinen tek ustası olan Necati Korkmaz, mikroskop altında mercimek tanelerinin üzerine, tilki bıyığının tek bir kılından yapılmış fırçayla muhteşem hat sanatını icra ediyor.

Olağandışı usta bir zanaatkâr olan Necati Korkmaz eserleri bu günlerde Kuşadası Tarihi Karakol Binasında sergileniyor ve büyük beğeni topluyor.

Ankara 1963 doğumlu olan Necati Korkmaz, antropoloji eğitimi almış, geleneksel ve unutulmaya yüz tutmuş Türk sanatlarına otuz senedir süregelen yakın bir ilgi duymuş. Arşivlerde ve eski minyatürler üzerinde uzun araştırmalar yaparak tekke sanatları dalında uzmanlaşmış.

Sanatçı, 1985 yılından beri Gubari hat yazımı (gözle seçilemeyecek küçüklükteki hat yazılarının mercimek gibi minik objelerin üzerine mikroskop altında, tilki bıyığının tek bir kılından yapılmış fırçayla yazılması) ve mütteka yapımı (tefekkür bastonu dervişlerin 40 günlük çile dönemlerinde yatıp uyumadan birkaç saniyelik uyuklamalarla uyku halini geçiştirmek için çene altına destek yaptıkları bir tür bastondur. Bir diğer kullanım amacı da derin düşünceye dalındığında başa destek yapmaktır) ile uğraşmaktadır. Kişisel çabaları ile öğrendiği bu sanatların Türkiye’deki tek temsilcisidir.

Necati Korkmaz bakın sanatı hakkında neler söylüyor;
“Kültür varlıkları bir toplumu bir arada tutan ve tarihin süzgecinden süzülüp gelen zenginliklerdir. Çağdaş yaşamın yeni kültür öğeleri ile var olan zenginliklerin aynı potada eritilmesi yeni öğelerin daha zengin ve daha güçlü olmasını sağlayacaktır.

Çalışma alanımda farklı el sanatları bulunmakla beraber temelde kültür dünyamızın kaybolmuş olan öğelerini yeniden ortaya çıkarmayı amaçlıyorum; unutulmuş 9 adet geleneksel el sanatı ürününü tasarlayıp üretmiş bulunmaktayım; örneğin at gubarisi, mütteka, sancak tuğu, Osmanlı ok kubur ve torbaları, Osmanlı güneş saatleri vb.”

Lütfen yolu düşen bu sergiyi mutlaka görsün…