Oyunculuk serüvenin nasıl başladı? Seni senden dinlemek isteriz…

Aslında tamamen şans eseri oldu. İlkokuldayken İngilizce Drama Kulübünün seçmelerine giriyoruz “hadi sen de gel” dediler, sonra kendimi Hansel ve Gretel oyununda “Kurabiye Çocuk” olarak şarkı söylerken buldum. Hiç bilinçli yapılmış bir tercih değildi ve girdiğim için devam ettim. Sonraki sene, sonraki sene derken lisenin ortalarına kadar sürdü. Tabii çok da keyif aldığım bir şey haline geldi sahnede olmak. O döneme kadar okul dışında da bazı ekiplerin oyunlarında yer aldım. Üniversite dönemi yaklaşınca da herkes kafasında bir şeyler oturtmaya başlamıştı. Ben de o döneme kadar pek çok sporla uğraşmışım, bırakmışım. Müzik aletleriyle haşır neşir olmuşum ama haşır neşir olmaktan öteye gidememişim. Dönüp baktığımda yapmaktan keyif aldığım ve devam ettirebildiğim en büyük şeyin tiyatro olduğunu fark ettim. Annemlerle konuştum, okuldaki tiyatro hocamla konuştuk. Derken hazırlanmaya başladım sınavlara.

Bu işin eğitimini de aldın değil mi?

Evet, 2013 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi’nin Sahne Sanatları Bölümü Oyunculuk Ana Sanat Dalı’nda okumaya başladım, hala da aslında mezun olmuş değilim. Geçen sene üst sınıfım olan Gürkan’ın teklifiyle onun yönettiği “Diyelim Ki Birlikteyiz” oyunu ve “90larca” projesi için atlayıp İstanbul’a gittim. Maalesef okuduğum binada mezun olma fırsatım da bu sene itibariyle ortadan kalktı.

Şu anda ilk televizyon deneyimin olan Benim Adım Melek dizisi ile ekranlardasın. Nasıl gidiyor, seyircilerden nasıl dönüşler alıyorsun?

Daha önce kısa film ve tiyatro alanında çok vakit geçirdim ama dizi bilmediğim ve hiç deneyimlemediğim bir alandı.İlk başlarda devam edecek bir hikâyenin içinde olmanın farklı olacağını düşünmemiştim ama her hafta “acaba bu bölüm neler olacak?” diye beklemek farklıymış.Çünkü daha önce oynadığım tiyatro oyunlarında ya da kısa filmlerde elimizdeki metin/senaryo ne ise hikâye ve karakterin yolculuğu metnin/senaryonun sonunda noktalanıyordu. Konu dizi olduğunda hikâyenin devam ediyor olması ve karakterin hikâyesinin de bunun içinde dönüşüyor olması beni heyecanlandırıyor.

Galiba insanları epey ağlatıyoruz ama artık alışıldı çünkü ilk başlarda insanlar “Yeter artık ağlatmayın. Biraz da iyi şeyler olsun.” diyordu ama en son “inanın her hafta düzenli olarak ağlıyoruz.” dediler bana. “Her hafta düzenli olarak izliyoruz.” cümlesi bizim diziyle beraber “her hafta düzenli olarak ağlıyoruz.” olmuş.

Rol aldığın kısa film ile Cannes Film Festivali’nde ülkemizi temsil ettin, o süreci biraz anlatır mısın?

Okuldaki 4. yılımda Film Tasarım bölümünden arkadaşım olan Alper, Emrah Serbes’in “Kimi Sevsem Çıkmazı” isimli öyküsünü çekecekti. Deneme çekimleri yaptık ve sonunda çalışmaya başladık. Benim ilk deneyimimdi çok istekliydim, çok heyecanlıydım. Sürekli provalar yapıyorduk, Alper provaları da çekiyordu ve ben kendimi izlediğim zaman şok oluyordum. Çünkü abartmaya çok yatkın bir noktadaydım ve sahnede de bunu yapmaktan çok keyif aldığım bir dönemdi(çok da eleştirilirdim). Ama şansım Alper ne istediğini çok iyi biliyordu ve beni yavaş yavaş korkutmadan kafasındaki yola soktu, ben de süreçte ona çok güvenip kendimi tamamen ona bırakmıştım. Sonucu da çok gurur verici oldu, Alper’le beraber Cannes’a gittik. Filmimiz Cannes Film Festivali’nin Short Film Corner bölümündeydi. Yaptığımız bir işle hele ki bir arkadaşımla(ve yönetmenimle) o platformda bulunabilmek unutulmaz bir deneyimdi.

Oyunculuğun seni besleyen yönleri neler?

Bu galiba cevabını tam olarak bildiğim bir soru değil ve cevabının bilmiyor olmak da beni besleyen taraflarından biri ve aslında çok da karşılıklı besleme durumu var. Oyunculukta fark ettiğim ya da yaptığım pek çok şeyin hayatımda bir yansıması oluyor, aynı şekilde hayatımda algıladığım pek çok şey de oyunculukta bir noktaya dokunuyor. Bitmeyen bir kendimle yüzleşme, kendimi tanıma serüveni gibi aslında…

Örnek aldığın, başarılı bulduğun oyuncular kimler?

Aslında çok fazla isim var… Herkesin ayrı ayrı yönlerine hayran oluyorum. Bir şeyler yakalamaya, bir şeyler öğrenmeye çalışıyorum.

“Şu rolü oynasam çok mutlu olurum” dediğin bir rol var mı?

Sanırım yok çünkü cevabı düşünürken ilk aklıma gelen geçen sene Diyelim Ki Birlikteyiz oyununda Lapa’yı ve şuan Kerem’i oynarken ne kadar mutlu olup keyif aldığım. Hatta özlüyorum ben karakterleri. Lapa’yı özledim mesela. Kerem’le ayrıldığımız zaman da onu çok özleyeceğim.

Kendine ait zamanlarını nasıl değerlendiriyorsun? Nerelere gitmekten, neler yapmaktan keyif alıyorsun?

Kendime ait zamanları verimli kılmak için epey uğraşıyorum. Buradayken fotoğraf çekmeye başladım. 35mm. Antep’te olduğumuz için denenebilecek her adreste her kebabı denedim. Şimdi artık kebap yemeye ara verdim. Futbol konusuna eğilmiştim, Gaziantep Futbol Kulübü’nün U19 takımıyla antrenman yapıyordum sonra ufak bir sakatlık yaşadım ve antrenmanlara ara vermek zorunda kaldım. Ben ayar tutturmak konusunda sıkıntı yaşıyorum. Yaptığım şey ne ise onu dengelemek bende biraz zaman alıyor, tabii o zamana kadar bıkmış ya da sakatlanmış olmazsam.

Hayatta karşına çıkan zorluklarla başa çıkmak ve motive olmak için kendine neler söylersin?

Bunu atlat ve dönüp baktığında “Vayy be! Bunu da atlattın! Helal sana!” de.

Bir İzmirli olarak İzmir’i senden dinleyebilir miyiz? Özlüyor musun bu şehri?

Özlüyorum tabii ki. Hayatımda ilk defa “Ben İzmirliyim” cümlesi ağzımdan çıkar oldu. Şehir olarak farklı bir kültüre, farklı bir bakış açısına sahipmişiz. Alışkanlıklarımız, değerlerimiz her yerin kendine has olduğu gibi, bizim de kendine has. Bir yandan da ailem tabii ki… Onları özlüyorum. Çalışma yoğunluğundan yanlarında olmak istediğim her zaman yanlarında olma şansım olmuyor. Aklımın bir köşesinde sürekli İzmir oluyor.

İlerleyen süreçler için kafanda nasıl projeler var, nasıl bir kariyer hedefin bulunuyor?

Benim Adım Melek hayatımda yeni dönem açtı, daha önce bir dizi deneyimim olmamıştı. O yüzden şuan biraz tanımaya, alışmaya çalıştığım bir dönemdeyim. Normalde her şeyi planlamayı çok seven biriyimdir, böylece kafamda kurduğum yolu takip etmeye çalışırım. Ama şuan biraz daha akışına bırakmayı öğrenmeye çalışıyorum. Ben sinemayı da tiyatroyu da çok seviyorum ve özellikle kısa film benim için ikinci bir okuldu. Çok güzel ve değerli insanlar tanımamı sağladı. Yakın bir zamanda tekrar bir araya gelip ortak bir şeyler yaratabilmeyi çok isterim.

Röportaj: Erkan Sevinç | drerkansevinc@gmail.com

Yaklaşık 40 yıldır sivil toplum kuruluşlarında aktif görevler üstlenen Aysel Öztezel… TOBB İzmir Kadın Girişimciler İcra Kurulu Başkanı. “İzmir’den Topluma Uzanan 5 Kadın Eli” ödüllerinden birinin sahibi olan Öztezel doğma büyüme Karşıyakalı, ancak eş durumundan Göztepeli. Aysel Hanım bir dönem fırtına gibi esen kadronun “Cango” lakaplı futbolcusu, futboldan kopmamak ve askerliğini ertelemek için o üniversite senin bu üniversite benim okuyan eşi Cenap Bey ile Basın Yayın’da tanışıyor. İzmir’in ilk alışveriş merkezi Park Bornova Outlet’i başarıyla yöneten, özellikle kadının toplum içinde ön plana çıkması için büyük çaba sarf eden Aysel Öztezel 2020’nin ilk günlerinde bakın neler anlatıyor.

Öncelikle TOBB’daki görevinizden başlayalım…

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği tarafından 2007’de kurulan kadın girişimciler kurulları 81 ilimizde faaliyetlerini sürdürmekte. TOBB’un 6500 kadın üyesi var. Kurul üyeleri kendi iş sahalarında lider olan iş kadınları, yöneticiler, girişimcilik konusunda akademik çalışma yapan akademisyenlerden, sivil toplum kuruluşu yöneticileri ve girişimciliği destekleyen kamu, kurum ya da kuruluş temsilcilerinden oluşan bir yapı. Başkanımız TOBB Başkanı M. Rıfat Hisarcıklıoğlu’dur. Hedefimiz, bulunduğumuz ilde tüm kadınlarımızı, çalışma hayatının içine alabilmek, onları birey olarak yüreklendirmek ve güçlendirmektir.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İzmir Kadın Girişimciler İcra Kurulu başkanlığında ikinci dönemimdeyim. 280 kadınla birlikte bizden daha az şanslı kadınlara el uzatmak ve rol model olabilmek, kadınları iş hayatına sokabilmek istiyoruz. İnanıyoruz ki iş kadını olmanın ayrı bir meziyeti ve özelliği var. Evde oturan kadınla ailenin geçimini sağlamak günden güne zorlaşıyor. Ekonomik koşullar kadını sadece çocuk büyüten bir rolden çıkarttı. Kadın evine gelir getirici bir konuma geldi. Kadınla erkeğin mutluluğunun temeli böyle atılıyor artık. Etrafta yaşananları, kadının toplumdaki durumunu görüyorum. Ben çeşitli sivil toplum kuruluşlarında çalışırken bir şeyler verirken bir şeyler de aldım. Öğrendiğim çok şey oldu. Kadına şiddet, tacizler, kadının layık olduğu yerde bulunmaması, kadın standartlarının çok aşağıda olması daha da motive ediyor bu çalışmalarımızda. Öfkelendiriyor da. En büyük şansım İzmir koordinatörümüzün Borsa Yönetim Kurulu Başkanı Işınsu Kestelli olması. İzmir’de eğitimlere çok ağırlık veriyoruz. “Sıra Dışı Eğitimler” adı altında eğitimlerimizi borsa binasında sürdürüyoruz. Kadınlarımız iş hayatı konusunda şimdi daha büyük düşünmeye başladılar.

Kadının toplumdaki durumu ortada…

Türkiye’de kadın girişimci oranı hala % 8. Mülk sahibi kadın % 9. Amerika’da bu oranlar nerdeyse %50. “Ben yaparsam sen de yaparsın” diyorum. İnsanlar neye tutku duyuyorlarsa onun peşinden koşmalılar inatla. Severek, isteyerek yapmanın sonuçları mutluluk ve başarı olur.

Erkeğin yeri nerede peki?

Her şey birlikte güzel. Feminist duygular içinde hareket etmiyoruz. Girişimci kadının eşine ve ailesine katkıları oluyor. Aile birliği için zaten bunun olması gerekiyor; eş hep yanında duracak. Ben başarıyı eşimin hep yanımda olmasıyla sağlayabildim. Her konuda “yaparsın” diye beni ön plana çıkardı. Sıkıldığım zamanlar “Benim bildiğim Aysel sıkılmaz” diye hep teşvik etti. Eşim daima benim itici gücüm oldu.

Nasıl vakit buluyorsunuz bunca işe?

Özel hayatımdan ödün vererek. İş hayatımdan asla ödün vermiyorum. Çalışma hayatını çok seviyorum. Sivil toplum kuruluşlarındaki birikimlerimin iş hayatına olumlu yansıdığını fark ediyorum.

İş hayatına gelmişken Park Bornova Outlet’den söz edelim.

Biz bir aile şirketiyiz. Park Bornova, Mat inşaat’ın yan kuruluşu… İki kardeşim Engin ve Ersin Turhan’ın destekleriyle her gün büyüyoruz. İzmir’in ilk AVMsiyiz. Alışveriş merkezi bilincinin olmadığı bir dönemden beri hizmet veriyoruz. Bizden sonra büyük harcamalarla çeşitli AVMler kuruldu, kurulmaya devam ediyor. 500 kişiye istihdam veriyoruz. Eş ve evlatlarla 1500 kişi ekmek yiyor. İşsizliğin boyutlarını biliyorsunuz.

Böyle bir yatırım yapmasaydınız çok daha fazla kazanabilirdiniz…

Evet ama bu kentimize ihanet olurdu. Bir İzmirli olarak rica ediyorum; bu kente yatırım yapın, istihdam yaratın. Gelin bize bir bakın; en ucuz sinema burada, keseye uygun fiyatlarla ünlü markalar burada, yemek ve çocuk oyun alanları burada, bowling burada. Kendi imkanlarımızla müşterilerimize araba dağıtıyoruz. Kadınlara, gençlere, çocuklara, engellilere yönelik sosyal sorumluluk çalışmalarımız var. AVM’mizi kime hitap ettiğimizi bilerek geliştirmeye de devam edeceğiz. Yıllardır bizimle birlikte olan sadık bir müşteri kitlemiz var.

Bir kadın yöneticisi olarak AVM yönetmeyi değerlendirir misiniz?

AVM yönetmek özellikle bir kadın olarak zor ama keyifli. İşimiz insana hizmet ve işlerin en zoru insana hizmettir. Yaptığımız iş bir takım oyunu; görevleri doğru kişilere vererek başarılı olmaya çalışıyoruz. Kadınların en çok sevdiği şey alışveriş ve bende onun merkezindeyim.

Ekonomi çalkantılı. STK yöneticisi bir iş kadını olarak 2020’yi nasıl görüyorsunuz?

2020 için heyecanlıyım. Olumsuz şeyler yazılıyor, çiziliyor. Onların etkisinde kalmamaya çalışıyorum. Yeni bir yıl, yeni bir adım demektir. Daha doğru adımlar atarak aile birliğinin çok koptuğu dönemleri geride bırakacağımıza inanıyorum. Sivil toplum kuruluşları çok bölündü. Bunları dernek ve vakıflardan sorumlu bir bakanlık bünyesinde toplarsak birlikte hareket daha güçlü olur düşüncesindeyim.

Aileden söz edelim biraz da…

50 yıldır yürüyen bir evliliğim var. Çocuklar, torunlar… Çocuklardan biri makine mühendisi diğeri hukuk okudu. Oğlumdan iki tane dünya güzeli torunum var. Onlarla ayrı şehirlerde olsak da görüntülü telefon ile yan yanayız.

Karşıyakalı ama eş durumundan Göztepe’lisiniz.

Göztepe aşkı Cenap’ın altın yıllarından geliyor. Şimdi Göztepe aşığı olarak eşim başkan Sepil ile o heyecanı tekrar yaşıyor. Yönetimde değil ama dışarıdan tam destek.

Yorgunluğunuzu nasıl atarsınız?

Başarıyı yakaladığımda huzur içinde oluyorum. Seyahat etmeyi seviyorum. Arkadaş gruplarının içinde olmayı da seviyorum.

Şarkı da söylüyorsunuz…

O bir sosyal sorumluluk projesiydi. Aslında enstrüman da çalmak isterdim, şarkı da söylemek ya da tiyatro da yapmak. Ama olmadı.

Ne tür müzikler dinlersiniz?

Her tür müzik dinlerim. Torunlarım sayesinde rap bile dinliyorum.

AVM yöneticisi olarak alışveriş artık yaşam biçiminiz olmalı.

Alışverişi kim sevmez. Ben alışverişte kendimi dizginlemeyi bilirim. En çok ayakkabı alırım. Alışveriş yapmasam da mağazalar “lütfen girin, uğur getiriyorsunuz” dedikleri için AVM içinde her gün mağazaları geziyorum.

Bu yoğun hayatta yaşadıklarınızı yazmayı düşünüyor musunuz?

Ufak notlarımı toplamaya başladım. Bir denemeler şeklinde ve torunlarıma hediye olacak.

Tarih 19 Mayıs 1919. Türkiye tarihinde önemli bir gün. Ulu Önder Mustafa Kemal, arkadaşlarıyla birlikte yurdumuzu düşmanlardan kurtarmak için Samsun’a çıkıyor. Aynı saatlerde Eşme’de – o zamanki adıyla Takmak köyünde – Babürler namıyla tanınan kahve işletmecisi Kavak Ali’nin bir kız çocuğu daha dünyaya geliyor. Ondan üç yaş büyük Hikmet ablasından sonra, annesiyle aynı adı taşıyan “Ayşe” doğuyor. Yurdumuzun zor yılları… 1915’de Ege topraklarında Yunanlıların işgal ettiği yerlerden biri de, Eşme (ya da Takmak). Halka eziyet ediyorlar. Tüm zenginlerin mallarına el koyuyorlar. Paralı olduğuna inandıkları vatandaşlarımızı ateş karşısında yakmakla tehdit edip zorluyorlar. Babası Kavak Ali’nin bu mezalime kalbi dayanmıyor ve Ayşe daha çok küçükken bu dünyadan ayrılıyor. Anne Ayşe, çocuklarıyla zor durumda… Bir naylon torba içine nüfus kâğıtlarını koyup, “Bunlar nasıl olsa gidecekler ve bizler de memleketimize döneceğiz” diyerek evlerinin yakınındaki bir ağacı altına gömüyor. Yıllar sonra, aynı yere döndüklerinde anneleri ağacın dibindeki naylon torbayı çıkartıyor. Nüfus kâğıtları suyun ve toprağın etkisiyle sararmış, bazı sayfaların nerdeyse yarısı yırtılmış…

Kavak Ali’nin oğlan kardeşi Osman’ın öyküsü de ilginç. Babaları yıllar önce topraklarında yaşayan bir Yunan ailenin (anne-baba) ölümüyle birlikte ebeveynsiz kalan küçük bir kız çocuğunu evlat ediniyor. İşte, sonraki yıllarda o küçük kızla evleniyor Osman. “Biz Yunan teyze” derdik diyor Ayşe hanım anılarını anlatırken.

Günlerden bir gün, yerde buldukları bir bomba elinde patlıyor küçük Ayşe’nin ve elinin bir parmağı kopuyor. 3 Eylül 1922’de Ulu Önder Eşme’ye geldiğinde, hani Afyon’da söylediği yazılan “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir” sözünü Eşme’de ulu çınarın önünde yaptığı toplantıda söylüyor. “Ey Türk orduları, ilk hedefiniz Akdeniz’dir ileri!” İşte bu konuşmasını bitirdikten sonra, başlıyor halkın arasında yürümeye. Bir anda annesinin önünde duran mahcup kızı görüyor. Eli sarılı Ayşe’nin… Soruyor, “Nesi var bu kızın?” diyerek. Anlatıyorlar kısa öyküyü. Hemen cebinden 5 lira çıkartıyor ve annesine veriyor. “Bu kızın parmağını hemen bir doktora gösterin ve ameliyatını yaptırın” diyor. İlginç değil mi? O sıralarda bu konuda ihtisası olan tek doktor Yunan asıllı… Başarılı bir ameliyatla yarım parmağı iyileştiriyor.

Ayşe Hanım, bugün bile “Aaah! Keşke saklasaymış annem o 5 lirayı” diye hayıflanıyor. 1936’da özel eğitim gerektiren öğrencilere öğretmenlik yapan Cemal Tüten’le  (soyadı kanunu 1934’de çıkmıştı) evlenen Ayşe hanım, eşinin görevi nedeniyle ilk çocuğu Gülsen’i 1937’de İstanbul’da, ikinci çocuğu Gülten’i 1939’da Elbistan’da, diğer iki erkek çocuğu Metin’i 1942, Çetin’i de 1945’de Eşme’de doğurmuş. Çok değerli konukları varmış evlerinde… Ruhi Su, kısa bir süre de olsa, Eşme’de onların evinden çıkmazmış. Ünlü orkestra şefi Hikmet Şimşek’in asker olan babası da…

Ayşe Tüten bugün 101 yaşında… Bu yüz yıl içinde çok şeyler görmüş, yaşamış. Çocuklarından Gülsen’in İzmir Vilayeti Basın bürosunda, Gülten’in İzmir Defterdarlığında, Metin’in Ege Üniversitesinde Matematik ve Astronomi bölümü öğretim üyeliğinde, en küçük oğlu Çetin’in de Yüksek Ziraat Mühendisi olarak bu ülkeye hizmet etmelerine tanık olmuş. Otomobili çocukluğunda Eşme’de görmüş. Kaşar mandırası olan ve aynı zamanda manifaturacılık da yapan amcası Osman’ın otomobiline binmiş küçük yaşlarda. Gençliğinde hep şık ve temiz giyinmiş. Çocuklarını da aynı titizlikle yetiştirmiş. Bırakın torunlarını, torunlarının çocuklarını da görmüş.

Eşim Oya’nın anneannesi olarak tanıdığım bu güzel insan, kısacası “tam bir Cumhuriyet kadını”

Bir önceki sayıdaki yazımın kısa bir özeti ile başlayayım anlatımıma… “Gidip Avrupa’nın ünlü Diskjokeyleri ile konuşalım. Onlar da geride bırakacağımız 1978 yılı içindeki en sevdikleri parçayı TRT-3 dinleyicilerine armağan etsinler” fikriyle yola çıkmıştık. Sebla Özveren Almanya’ya, Nejat Çetinok Fransa’ya, ben de Hollanda ve İngiltere’ye gidecektim. Geçen sayı Hollanda serüvenimi anlatmıştım. Şimdi sıra İngiltere’de… Avrupa’nın en ünlü DJ’lerinin bulunduğu BBC’ye gidecektim. İlginçtir, askerden döndükten sonra 1975’te İzmir Televizyonunun ilk yarışma programı “Kim Kim”i sunarken, sevgili dostum Bektaş Türk Hey dergisi adına benimle bir röportaj yapmıştı. Ben de o tarihte “Avrupa’lı DJ’lerle röportaj yapmak istiyorum” demiştim. (DJ 1)

İşte, hayalim gerçekleşiyordu. BBC’nin kapısına gidip TRT’den getirdiğim yazıyı yetki kişilere gösterdiğimde, beni hemen radyonun müzik yayınlarından sorumlu görevlisine götürdüler. Kısa bir söyleşimiz oldu kahvelerimizi içerken. Ona yaptığımız programı ve bunun içinde benim ne yapacağımı, ayrıca meslektaşlarımdan ne istediğimi anlattım. Benden kısa bir izin istedi. Günlük yayın çizelgesine baktı ve “Bugün 3, yarın da 4 arkadaşımızla bu işi halledebiliriz” dedi. “Size bir stüdyo ve teknisyen vereceğim. Kayıtlarınızı orada yaparsınız” diye de ekledi. Bende kalp Selanik! Nasıl atıyor bilemezsiniz? Merak ya, soracağım. “Kimlerle görüşebileceğim?” diye sorunca sayıveriyor 7 ismi. Bir tanesi benim için çok önemli. Çocukluğumdan o yana BBC Radyo’da dinlediğim Tony Blackburn! Onunla görüşmemiz bir gün sonra. Haaa, aynı gün bir tanıdık daha var. 1977 yılında Türkiye, Eurovision Şarkı Yarışması’na katılmamış ama TRT beni (radyo) ve Bülend Özveren’i (televizyon) anlatımı için Londra’ya yollamıştı. (zengin ve ileri görüşlü yollarımız!) Fransa’dan Marie Myriam “L’oiseau et l’enfant” adlı parçayla birinciliği kazanmıştı. Ben yarışma bittikten sonra bir haftalık yıllık iznimi alarak, hem kenti gezip tiyatro ve sinemalara gitmek, hem de BBC’deki meslektaşlarımla tanışma fırsatını yaratmıştım kendime. Bu bağlamda o sırada BBC’de sabah programları yapan (09.00-11.00) Simon Bates adlı dostumla birlikte olup onun programına konuk olmuştum. (Bir başka yazımda da 1982’de yine Eurovision’u sunmak için gittiğimde, onunla yayında “Geceyarısı Ekspresi” üzerine yaptığımız konuşmayı anlatırım)

Neyse, fazla uzatmadan heyecanlı anlara geçelim. Yönetici (inanın adını hatırlamıyorum) bana söz verdiği gibi, hem stüdyoyu ayarladı, hem de teknisyeni… İlk konuğum Alan Freeman oldu, (A.F 1) kısa bir aradan sonra gür sakalları ile Dave Lee Travis(D.L.T. 2) stüdyoya geldi. Her ikisine de geride bırakmakta olduğumuz yılın ‘onlar için’ 1 numaralı plağını sordum ve TRT-3 dinleyicileri için çalmaları sağladım. Öğle yemeği arasından sonra günün son konuğu, kendi programına başlamadan önce Paul Gambaccini geldi stüdyoya. (P.G 3) Bugün bile çok matrak, çok esprili bir adam olduğunu anımsıyorum. Galiba iki buçuk sularıydı. İlk günkü işimiz bitmişti. Genç teknisyen dostumuzdan ayrılıp bir gün sonraya randevulaştık. Hiç unutmuyorum, ayaklarım yere değmiyordu herhalde dışarı çıktığımda. Görevimin nerdeyse yarısını bitirmiştim. Fırladım Londra sokaklarına – dışarda kahredici bir yağmur yağıyordu – (Hah hah ha), bir süre başıboş dolaştım, sonra kendime güzel bir film ikram ettim.

Bir gün sonra yine ayarlanan stüdyomdaydım. Birçok kişiyi tanıyordum artık koridorlarda. Bir süre sonra ilk konuğum Gary Davies katıldı bize. (G.D. 4) O da sempatik bir çocuktu. “Ben Simon’dan sonra giriyorum yayına ama önce sana geldim” dedi. Onunla işimiz bitince teknisyen arkadaş Paul Burnett’e telefon etti. Bana da “İşiniz bitince, ben odamdayım. Arayın hemen gelirim” dediğini söyledi. Çok sevindim tabii… Bu arada anların meslek disiplinlerine de hayran kaldım. Paul da geldi. (P.B. 5) Onunla bir hayli sohbet ettik. Saat 11.00’de yayından çıkacak Simon’ı bekliyorduk. Simon Bates yayınını bitirdikten 7-8 dakika sonra stüdyomuza geldi. (S.B. 6) Beni hatırladı, aynı yılki buluşmamızdan. Olayımızı ona da aktardım. Çok mutlu oldu. “Neyse, desenize sesimizi bir de Türkiye’ye duyuracağız” diyerek sevincini belli etti. Hiç unutmuyorum, yılın parçası olarak Hot Chocolate grubundan “So You Win Again” parçasını çaldı. İşimiz bitince “Hadi” dedi, sana BBC tesislerinde bir yemek ısmarlayayım. Birlikte yemeğimizi yedikten sonra, vedalaştık bir kaz daha görüşme umuduyla…

Son konuğuma gelmişti sıra. Tony Blackburn saat 14.00’te, tam söz verdiği saatte geldi. (T.B. 7) İşte Tony karşımdaydı. Kalbimin deliler gibi attığına dair bahse girebilirim. Merhabalaştık. Kendisine olan hayranlığımı önce anlattım. Sonra da stüdyoda yapacağımızı… Onun 1 numaralı parçasını da unutmadım. Talking Heads’den “PsychoKiller”ı çalmıştı bizlere. “TRT-3 için çalıyorum diyerek”… Bu anonsu tün DJ’lerden hem de Türkçe almıştım. Benim ona ilgimi görünce, “Gel istersen bir kahve içelim odamda” diyerek beni davet etti. Ben de o saate kadar kaydettiğimiz 7 meslektaşımın seslerini bir banda toplayarak yanıma aldım, teknisyen arkadaşa teşekkür ettim ve onun odasına gitti. Sorunca, bana kısaca kendi yaşam öyküsünü anlattı. Bir pratisyen doktor baba ve hemşire bir annenin oğluydu. Çok kısa bir şarkıcılık denemesinden sonra korsan radyo yayını yapan Radio Carolina’da 1964 yılında çalışmaya başladığını, oradan da Radio 1’e geçtiğini söyledi. Bu arada Televizyon’da da “Top of ThePops”ın sunuculuğunu yapıyordu.

Radyodaki öğleden sonra programına yeni başlamıştı (1967 Kasım) Daha anlatacağı çok şey vardı ama bana Türkiye, radyoda çaldığımız parçalar ve türleri hakkında sorular sordu. Ben yaptığım programlardan söz ederken “Soul Dünyasından” adlı yapımımı söyleyince, çok şaşırdı ve “Biliyor musun, ben de Radio 1’de önce Pop müzik, daha sonra da Soul müzik programları yaptım. Diana Ross’un “I’m Still Waiting” adlı parçasını 1 numaraya yükseltmiştim” diye ekledi gülerek. Benden 5 yaş büyük, hayranı olduğum meslektaşımın yanından ayrılmadan önce, deneyimi nedeniyle son bir soru sordum. “Tony” dedim. “Ben yıllardır radyo ve ayrıca senin gibi televizyon programları sunuyorum. Ne zaman radyodaki program sinyalim, ya da televizyonda sahne amirinin ‘son, üç, iki, bir’ diye geri sayımı oluyor, benim de kalbim neredeyse ağzıma geliyor. Ne dersin?”

Değerli okurlarım, Tony Blackburn’ün söyledikleri bugün hala kulaklarımda… “Bak dostum, O HEYECANI DUYMADIĞIN AN MESLEĞİ BIRAK!”

Sonunda, üç arkadaş, dört değişik ülkeden getirdiğimiz DJ sunumları ve o yılın en gözde parçalarından oluşan programımızla hayli ilgi topladık. (YAYIN 1)

İlhan Pınar, Kilizman Yayınevi ve Kemeraltı’ndaki Sahaf İlhan Kitabevi’nin sahibi… 90’lı yılların başından beri yürüttüğü araştırmalarla, ürettiği yayınlarla şehrin önde gelen araştırmacı yazarlarından, bellek arkeologlarından biri. 35 yıla 34 kitap sığdıracak kadar üretken ve hâlâ “Bir kitap arkadan geliyorum” diyecek kadar da mütevazı…

16. Yüzyıldan itibaren Avrupa’da Türklerle ilgili yayınlanmış kitapları, İzmir ile ilgili seyahatnameleri, monografileri, seyahat rehberleri, incelemeleri, haritaları, gravürleri ve illüstrasyonları topluyor. Bugüne kadar yedisi İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı’ndan olmak üzere, 34 kitabı yayınlanmış. Konstantaniye Haberleri, Tarih ve Toplum, Toplumsal Tarih ve Kebikeç gibi süreli yayınlara çok sayıda yazı yazmış, yazdıklarını da söyleşilerde ve konferanslarda dile getirmiş İlhan Pınar.

İlhan Pınar ile tanışıklığımız, Şair ve Kent Araştırmacısı Cem Seyhun Ünbay’la birlikte Akademi Kemeraltı’nda düzenledikleri “Kemeraltı Söyleşileri”nde başladı. Bugüne kadar konusunda uzman birçok kişiyi konuk ettikleri 20’yi aşkın söyleşi yaptılar. Ve ben de bu söyleşilerden pek çoğuna konuk oldum.

İzmir’i keşfetmeden Akdeniz’e açılırsanız, yüzemezsiniz

İlhan Pınar’a göre “Yaşadıkları şehrin tarihini bilmeyenler, onu sadece tüketir…”

Kentlilerin belleğin peşine düşmek için duyduğu ilgisizlik hep üzmüştür yazarı… “Kentlilerin bu bilgilerden haberi bile yok. İzmir’in belleğine kafa yoran da yok zaten.” diyor haklı olarak.

Ve devam ediyor;

“İzmir’in çok dillendirildiği ve övgüyle söz edildiği zengin tarihinin henüz yazılmadığını söyleyebilirim. Biz henüz bütüncül bir İzmir tarihini sağlıklı olarak yazamamışken, lokal ve mahalle tarihlerini yazmaya başlayan kentlerin çok arkasından gitmekte olmamız üzücü ve yaralayıcıdır.

Örneğin; tünellerle gündeme gelen ve kentin önemli lokasyonlarından olan Damlacık ve Değirmentepe üzerine yazılmış bir cümle dahi bulamazsınız. Ne yazılı olarak, ne de araştırma anlamında 19. yüzyılda yapılan çalışmaların çok gerisindeyiz. Yani demek istediğim 19. yüzyıldan bize kentle ilgili aktarılanların dahi arkasından yetişemiyoruz. Bu kentin tarihi için Avusturyalı Baron Anton Prokeschvon Osten’in, Georg Weber’in, Aristoteles Frontier’in ve diğerlerinin yaptıklarını ve bu kentin belleğine katkılarını algılamadan, ortaya koymadan ve hakkını teslim etmeden pek mesafe alabileceğimiz zannetmiyorum. İzmir’i keşfetmeden Akdeniz’e açılırsanız, yüzemezsiniz! Tarih bilinçtir; kent aidiyettir.
20. Yüzyıl’da kentteki en büyük keşfimiz Agora’dır! O da biliyorsun bir sel felaketi sonrası kendiliğinden olmuştur. 18 ve 19. Yüzyıllarda Stephan Schulz ve GeorgWeber’in bize aktardığı Sütveren Meryem/PanaghiaGalatoussa’yı biz daha geçtiğimiz yıllarda ortaya çıkarabildik…

Elbette yazılan ve okunan bir kent olmadığı çok açıktır. Kentte doğru dürüst bir yayınevinin olmadığı, hasbel kader kentle ilgili basılan 1000 tane kitabın tüketilemediği bir kentin yazılıp okunduğundan söz edebilir miyiz? Kentle ilgili bir bilgi üzerinden tartışma yaparak doğruya erişebileceğiniz bir platform bile yoktur. Kaldı ki, kentin ne doğru dürüst bir envanteri ne de bir arşivi söz konusudur…”

Ona hak vermemek mümkün mü? Peki, kimdir İlhan Pınar?

Biraz da İlhan Pınar

Araştırmacı, yazar, çevirmen, yayıncı İlhan Pınar 28 Haziran 1958 Selçuk doğumlu. İlk (İsmetpaşa İlkokulu), orta (Hürriyet Erkek Ortaokulu) ve lise tahsilini (İzmir Atatürk Lisesi) İzmir’de tamamladıktan sonra Ağustos 1980’de tedavi amacıyla Berlin’e gitti. Burada bir süre makine teknisyeni olarak çalıştı ve çevirmenlik yaptı. Yanı sıra 90’lı yılların hemen başında yayınlamaya başladığı araştırmaların arşivini oluşturmaya başladı. Türkiye’ye döndükten sonra Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde iktisat bölümünü bitirdi.

Özellikle seyyahlar, seyahatnameler ve 16. Yüzyıl’dan itibaren Türklerle ilgili Avrupa’da yayınlanmış kitaplar üzerine araştırmalar yapmaya; İzmir ve Anadolu ilgili Avrupa’da yayınlanmış seyahatname, monografi, seyahat rehberi, araştırma, inceleme, harita, gravür, illüstrasyon toplamaya başladı. Bu konularla ilgili zengin bir kitap, harita ve görsel arşiv oluşturdu.

80’li yılları araştırmayla geçiren Pınar, 90’lı yıllarda bu araştırmaların sonuçlarını yayınlamaya başladı. Bugüne kadar 7’si İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Kitaplığı dizisinden olmak üzere 34 kitabı yayınlandı. Konstantıniyye Haberleri, Tarih ve Toplum, Toplumsal Tarih ve Kebikeç gibi süreli yayınlarda çok sayıda yayınlanmış yazısı bulunmaktadır.

Kilizman Yayıncılık ve Reklamcılık adlı şirketin ve bu şirketin bünyesindeki Kilizman Yayınevi’nin sahibidir.

Yayınlanmış Kitapları ve Çalışmaları:

-5 kitaptan oluşan ve 17. Yüzyıl’dan 20. Yüzyıl’a kadar uzanan “Gezginlerin Gözüyle İzmir” serisi, Akademi Kitabevi, İZMİR

-İsveçli bir kadın yazarın Prenses Mirza Rıza Han Arfa adıyla 1920’li yıllarda yayınladığı ve 8 kadın özelinde İstanbul’u anlattığı “Minareler Şehrinin Kadınları” adlı kitabın çevirisi, Selis Yayınları.

-Tanzimat Dönemi sadrazamlarından Kıbrıslı Mehmet Emin Paşa’nın üvey oğlu Kıbrıslızade Binbaşı Osman Bey’in 1830-80 tarihlerini kapsayan ve 1881 yılında yayınlanan hatıratının çevirisi (115 yıl sonra ilk defa Türkçeye çevrilmiştir), Akademi Kitabevi, İZMİR

-Manisa, Edirne, Kütahya, Ankara, İstanbul, Antalya, Trabzon, Diyarbakır, Konya ve İzmir’den oluşan “19. yy. Anadolu Şehirleri” derlemesi, Akademi Kitabevi, İZMİR

-Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan “Müze Şehir: Diyarbakır” adlı kitaba “Gezginlerin Gözüyle Diyarbakır” adlı bölümle katkıda bulunmuştur.

-Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun İzmir Başkonsolosu Karl von Scherzer’in yayınladığı İzmir’in şimdilik bilinen ilk monografisi “İzmir 1873”ün çevirisi, İBB, 2001 İzmir.

–“Efsanelerdeki İzmir”; 19. yy.daki Eski Smyrna üzerine araştırma ve inceleme. İBB, 2002 İzmir.

–“Hacılar, Seyyahlar, Misyonerler ve İzmir”, Yabancıların Gözüyle Osmanlı Dönemi’nde İzmir: 1608-1918. İBB, 2001 İzmir.

– “İzmir’in Suyolları” (Türkçe-Almanca), İBB, 2011 İzmir.

–“İzmir Yazıları-1”, İBB, 2012 İzmir.

–“Osmanlı Dönemi’nde İzmir’de Alman İzleri” İBB, 2012 İzmir.

TOBAV’da yine tatlı bir telaş; biraz heyecan, biraz kaygı, algılar bilet satışlarına kilitlenmiş, gönüllükle oluşan, küçücük ama samimi bir kadro ve gönlü güzel, yürekleri büyük yönetim kurulu üyeleriyle iyiliğe hevesli toplasan 15 kişi yok, durmadan proje üretiyorlar…

Acaba bu sefer alır mıyız piyanoyu? Ya masrafları çıkaramaz isek? Piyano alamaz isek bir viyolonsel alabiliriz. Konservatuvarda bir proje çocuğumuz enstrüman bekliyor. Üstelik ihtiyacı olan onlarcasından sadece biri…Yetenekli çocukları dilediğimizce destekleyemiyoruz, en büyük sancımız bu… Yani konser bahane, iyilik şahane! Ayrıca insanların geçirdiğimiz zor günlere kayıtsız kalmayacaklarını düşünüyoruz.Üstelik sahnede ünlü bir isim var… Atatürk’ün Opera sanatçısı diye tanımlar kendini, çok severim bu deyişini… Sevgili Altuğ Dilmaç, hem de çok keyifli bir repertuvarla… “Frank Sinatra Hollywood’da” ile… Konuk sanatçılar mı? Okuduğunuzda bilet almak için harekete geçeceğinizden eminim, İzmir Operasının seçkin ismi, değerli sanat yönetmeni, sahnemizin divası sevgili Aytül Büyüksaraç bizleri onurlandırırken “bir tuş da senden olsun, bir tuşa kalbin konsun” kampanyamızın simgesel temsilcisi olan küçük konuğumuz, Sanremo Junior Türkiye Birincisi Naz Barut ile düet yapacak… Naz,minicik yüreğiyle TOBAV’da eğitim alan küçük yeteneklerin sesi olacak. “Bizim de bir konser piyanomuz olsa, sık sık sahneye çıksak, notalarımız daha güzel tınlasa” diyecek belki de dile getirmeden…Bu muhteşem isimlere kimler mi eşlik edecek? İzmir’in en tecrübeli ve en seçkini “Zafer Çebi Orkestrası” tabi ki… İzmir’in dahi trompetçisi Tolga Bilgin’in de orkestraya eşlik edeceğini belirtmeden geçemeyeceğim.

Çok mu şey diliyorlar? Hadlerini mi aşıyorlar, işleri güçleri yok mu? Sanatın sistemin dişlerinde öğütüldüğü dünyada, onu korumak adına yel değirmenleriyle savaşmak için nasıl bir akla ve yüreğe sahip olmak gerekir? Gönüllülük esasıyla kurulmuş, 40 yıllık geçmişiyle, mal varlığı olmayan, türünün tek örneği bir meslek örgütü… Sanat ve sanatçının, opera, tiyatro ve bale çalışanlarının kurduğu, mottosu sanata evet olan, sanat kimseye yabancı değil, sanat içimizde, özümüzde demekten bıkmayan… Bu yüzden, çocuklar ve genç yeteneklerle hep beraber olan…

Öyleyse duyduk duymadık demeyin! 29 Ocak’ta konserimiz var… Çok düşündük, çok çalıştık, kentimize yakışan bir konser programı yaptık. Ama yanımızda Pergamon Lions Kulübü ve İzmir Gazeteciler Cemiyeti’nin destekleri olmasa bu proje asla geçekleşemezdi. Teşekkür ediyoruz şimdiden çorbada tuzu olacak herkese, sanatın yanında olan tüm yüreklere, sivil toplum kuruluşlarının var olmasının gerekliliğine inananlara…

Yeni yıla keyifli bir konserle şapka çıkarın, gelin lütfen, sadece bir konser değil, alacağınız bilet sadece konsere giriş vizesi değil pek çok başlangıca sebep, inanın…

Nasıl başladı kulüp ve başkanlık hikayesi?

2010-2012 yılları arasında yönetim kurulunda görevliydim. Bu işlere girmemde tenis oynamamın yanı sıra küçük oğlumun da profesyonel tenis yapma isteği etkili oldu. Tenisin adresi Kültür Park, annesi de burada oynuyor olunca buraya entegre olduk. Kendimizi doğal olarak bu işlerin içinde bulduk. 2010 yılında yönetime aday oldum, seçimi kazandım 2 yıl bilfiil burada görev aldım.

Bir yandan da yoğun bir iş temposunda çalışıyorsunuz, değil mi?

İş hayatım buradaki ilk dönem görevimin bittiği zamana denk geldi. Buradaki görevim bittiği sırada eşimin şirkette bana ihtiyaç duyduğu bir dönem oldu, “başlamak istersen benim yanımda başla, olmazsa ben de kendi yoluma bakacağım” dedi. İşletme mezunuyum, kabul edip işe başladım. Önceleri yarım gün çalışırım diye düşünürken o dönem muhasebede problemler çıkınca ben sabah 9 akşam 7 çalışmaya başladım. Sonrasında tabii ki çalışma saatlerim düzene girdi. Bir yandan da tenisim devam ediyordu, çocuklarım okuyordu onların yanına gidip geliyordum.

Bu kulübü seviyorsunuz…

 Tenis Kulübü benim için çok özel; buraya olan bağlılığım çok farklı. Evimden yürüyerek 10 dakikada burada oluyorum, sporumu yapıyorum; daha ne isterim ki… Bütün negatifliğimi burada atıyorum, besleniyorum burada. Sahip olduğum çok güzel dostluklarım var.

Sonra başkanlık süreci geldi…

Gençler beni başkan olmam konusunda çok yüreklendirdiler. Benim aklımda hiç böyle bir düşünce yoktu. Önce bir düşündüm yapabilir miyim, olur mu diye. İş hayatında öğrendiğim pek çok şey de yapabileceğim konusunda beni motive etti. Gerçekten birleştirici olabileceğimi ve herkese eşit mesafede durabileceğimi, kulübe artı bir şeyler katabileceğimi düşündüm ve kabul ettim. Tek aday olarak gireceğimi düşünüyordum ancak seçim sürecinde farklı bir grup da aday oldu. 4 oy farkla seçimi kazandım. Su yolunu buluyor bir şekilde, demek ki başkan olmam gerekiyormuş; ben hayatta her şeye böyle bakıyorum. Terazi burcuyum, yükselenim oğlak, dolayısıyla zoru da seviyorum. Zor bir yönetim devraldık, çok borçlar vardı. Uzun bir süreci temizleyip yeni bir başlangıç yapmam gerekiyordu. Kulüpte hiç para yoktu, vergi dairesinde 27 tane mahkeme vardı. Tam o sırada yapılandırma çıktı. 2 trilyon 200 bin liralık borç 700 bine yakın rakamlara indi. 2 ayda bir 37 bin lira devlete para ödendi. Çok ciddi bir rakam. O paranın kulüpten çıkmadığını kulüpte kaldığını düşünün, kim bilir neler yapılırdı. Erkek soyunma odaları berbat durumdaydı, elektrik ve su altyapısı çok eskiydi, kazanlar patladı, sular akmaya başladı falan… Seçime girmeden önce oğlumun Amerikan Koleji’nden arkadaşı Hasan’ı Tamsa Seramik’te babası işlerin başına geçirmişti. Hasan da “Server abla eğer sen başkan olursan ben sana sponsor olacağım” dedi bana. Neticesinde başkan oldum ve tam Ocak ortasında başkan oldum. Ocak sonu gibi de kazanlar patladı. Ardından Hasan Tamsa Seramik olarak bize sponsor oldu ve çok şık bir soyunma odası yaptık. O arada tabii altyapı, elektrik panoları, kazanlar vs. tüm sistem değişti, her şey iş güvenliğine uygun hale getirildi.

Yoğun geçen bir dönem olmuş gibi sanki.

4 yıl boyunca neyi düşündüysem, neyin yapılmasını istediysem bir şekilde bana geldi, bunu biraz da kendi iyi niyetime bağlıyorum. Bu anlamda insan biriktirmek, doğru bir duruşa sahip olmak ve insanlara değer vermek çok önemli diye düşünüyorum. Bana oy vermediğini bildiğim üyelere de herkesle eşit şekilde yaklaşabildiğimi düşünüyorum. Elbette zaman zaman hayatta karşımıza çıkan zorluklar davranışlarımıza yansıyabiliyor. Ben de zorlu süreçler atlattım; bir yandan 3 çocuk annesiyim, bir yandan bu sorumluluklarım var ve bir yandan da göğüs kanseri atlattım.

Kanseri yendiniz; bundan daha büyük başarı ne olabilir ki?

2016 yılının Haziran ayında kanser olduğumu öğrendim. Bir operasyon geçirmiştim dokuların kendini toparlaması için belirli bir bekleme süreci vardı ama çok şanslıymışım ki çok erken evrede öğrendim. Hiçbir ilaç kullanmadım, radyoterapi, kemoterapi görmedim fakat mastektomi geçirdim. O da başkanlığımın ilk yılındaydı. Hayat hepimiz için bir şeyler hazırlıyor ve su yolunu buluyor. Tabii ki bir şeyi iyi yapmak için mücadele ediyorum, düşünüyorum ama hep insanları kırmamaya dikkat ediyorum. Aynı şekilde bana karşı bu dikkat gösterilmediğinde kırılıyorum ama duruşumu bozmadan devam ediyorum. Bu yaşadıklarımı unutmayıp daha temkinli hareket ediyorum. Beklentilerimi de kaldırdım artık, herkesi olduğu gibi kabul ediyorum ve saygı gösteriyorum. Tek beklentim aynı şekilde bana da saygı gösterilmesi…

Başlangıçta koyduğunuz hedefler ile bugün gelinen noktada “hay Allah şunu başaramadım” dediğiniz neler var?

Ben burada göreve başladığımda önceliğim hayatta kalmak olmalıydı, o yüzden benden sonraki yönetime ekonomik özgürlüğünü elde etmiş tertemiz bir kulüp bırakmak istedim, bütün hedefim buydu. Bir takım desteklerle ayakta durduk hep. Benim ana hedefim ayakta kalmaktı ve bunu başardım. Bunu başarırken de birçok şeyi harekete geçirdim. Mesela kulüpte fiziksel olarak ihtiyaç olan birtakım değişiklikleri yaptım. Erkek soyunma odası deyip geçmemek lazım oranın yenilenmesi için 4 yıl öncesi 100 bin liralık bir sponsorluk söz konusu. Kortların bakıma ihtiyacı vardı ve bütün veteranların toprak kort talebi vardı. Daha önce bununla ilgili bir para toplanmıştı ama maliyetler yüzünden hayata geçirilmedi ve diğer kortların bakım onarımına harcandı. Ama Rami Berki sağ olsun onun desteğiyle çok kötü durumda olan beton kortumuza toprak kort yaptık. Bir anda kulüp tenis olarak çok canlandı. Bazı şeylerin yapılabilirliğini gördüler. Bunca borç ödemeye, bunca para sıkıntısına karşın bu kadar işin yapılmış olması çok önemliydi. Kortlar boştu, 5’ten 8’e kadar kortlarımız dolmaya başladı artık. Sabah oynayanlar var, erken saatte gelen 20 kişilik grup var, öğlen gelen hanımlar var, akşamüstü prime time dediğimiz bunlar… Teknik kadroyu genişlettik, altyapıdaki çocuk sayısını yükselttik. Zaten hedefim o oldu. İktisadi işletmenin kurulmasıyla kulübün tüm masraflarını halletmeyi düşündük ki derneğin parasıyla da borçlarımızı ödeyebilelim. Kafamda hep checklist ile gittim, yapacaklarımın yüzde 95’ini yaptım. Burayı canlandıramadım, burayı canlandıramamamın en büyük nedeni de restoran. Daha uyumlu çalışabilirdik. Şimdi Yavuz Meço var restoranda; farklı bir yaklaşımda, çok iyi niyetli. Bundan sonrası daha kolay olacaktır.

Ekibiniz nasıldı?

Yönetim Kurulu’nda 9 asil 9 yedek üye var. Doğal olarak herkesin aynı performansla çalışmasını bekleyemezsiniz. Ben başkan olarak tüm Yönetim Kurulumun sorumluluğunu alarak gerekeni yaptım. Hepsine çok teşekkür ederim. İhtiyacım olduğu anda yanımda oldular. Benim için önemli olan o.

Yeni yönetim için ne düşünüyorsunuz?

Başarılı olacaklarına ve başarılı bir yönetim süreci geçireceklerini düşünüyorum. Burayı seven insanlar ki taşın altına ellerini koyuyorlar. Temiz bir yönetim devralıyorlar. Yaptıklarımız arasında söylemediklerim var mesela Konak Belediyesi’nin sponsorluğuyla 2 tane engelli tenis turnuvası yaptık. Hayatımda hiç 1 hafta içinde hem bu kadar yorulduğumu, hem de bu kadar mutlu olduğumu hatırlamıyorum. 2018’de ilkini 2019’da ise ikincisini düzenledik. Şırnak’tan geldiler, Konak Belediyesi çok büyük bir duyarlılık gösterdi, tüm masrafları karşıladı. Biz kortlarımızı açtık ve dünyada ilk defa ayakta engelli tenis mix maçları yaptık burada. Benim için çok büyük bir gurur oldu. Sonra tuvaleti, banyosu, soyunma odasıyla bir engelli odası oluşturduk rahat etsinler diye. Engelli tenisine sonuna kadar destek veriyoruz, haftada iki gün kort ve hoca tahsis ettim, isteyen her engelli ücretsiz olarak buradan faydalanabilir. Ayrıca olimpiyatlara giden Büşra Ün, Osman Yıldız ile birlikte çalışıyorlar. Nurşen için konser yaptık, Nurşen’i turnuvalara yolladık, ona destek veriyoruz. Bunlar çok güzel oldu çünkü bu tür toplumun önde gelen isimlerinin üye olduğu bir kulübün mutlaka sosyal sorumluluk projelerinde yer alması gerekiyor.

Nasıl bir çocuktunuz, hep böyle sakin miydiniz?

Sakindim, çok sabırlıyımdır aynı zamanda. Yani insanı çatlatan bir sabrım vardır. Ben sporcuydum; voleybol oynardım, yüzerdim, dalardım. Erkek gibiydim. Çocukluğumda ailemin oteli vardı, yurtdışından 14-18 yaş arası Alman gruplar gelirdi; sörf yaparlardı. Türkiye’de çoğu kişi sörfü bilmezken ben 15-16 yaşlarında sörf yapıyordum. Biraz anarşist ruhluydum, haksızlığa hiç gelemezdim. Okulda yemek kuyruğunda önüme geçenlere ne hakkınız var derdim.

3 çocuğunuz var değil mi?

Evet, büyük olan kız diğerleri erkek 3 çocuğum var. Yaşları da birbirlerine yakın sayılır, ben de onlarla beraber büyüdüm aslında.

Nasıl bir anneydiniz?

Disiplinli, ilgili bir anneydim. İlk çocuğumu çok kuralcı bir şekilde büyüttüm. İkinci çocuğum çok sakin bir çocuktu. Zaten o kadar sakin olmasa üçüncüyü doğurmaya cesaret edemeyebilirdim. Üçüncüsü ise çok hareketliydi, hiperaktiflik vardı. Çocuklarımla zaman geçirmekten hep çok keyif alırdım, şimdi de öyle. Çocuklarım benim hayatımda yaptığım en doğru karardı. Mesela geçen yaz Çeşme’de oğullarım, onların kız arkadaşları, kızımın arkadaşları hep birlikte neredeyse bütün yazı evde geçirdik ve hayatımda geçirdiğim en güzel yazlardan biriydi. Çocuklarımdan o kadar çok şey öğreniyorum ki; bakış açımı değiştirebiliyorum, yargılamamayı, beklentiye girmemeyi öğreniyorum. Çok okuyorlar ve bana da önerilerde bulunuyorlar, diziler öneriyorlar, böyle güzel paylaşımlarımız var.

Eşiniz nasıl biri? Evliliğinizde kaçıncı yıldasınız?

33 yıl bitecek bu sene. Kendisi akrep burcu, zor bir adam tabii ki. 11 yaş büyük benden eşim. İlişkide her şey kendini ve karşındakini beslemek üzerine, birbirinden bir şeyler öğrenebildiğin sürece var oluyorsun. Şanslıyım, eşim her şeyi birlikte yapmayı seven bir adam; her şeyi paylaşmayı seven bir adam.

Çok uzunca yıllar kendi gücümün farkında değildim. Eve, eşe, çocuklara, anneye, babaya, kayınvalideye zaman ayırmaktan kendimi unutmuştum. Ben kendini ön plana çıkarmayı seven biri değilim ben geri planda çok çalışmayı seven biriyim. Yaptığın şeyleri fazla lanse etmiyorsun, fazla mütevazısın diye eleştiri alırım genelde. “Ben” demeyi biraz geç öğrendim. Bu aslında kendimin ne kadar değerli olduğumu fark etmekle de ilgili. Çok arkadaş gibi olduğumuz için kızım bu konuda bana çok yardım etti. 2011’den sonra biraz daha kendime dönebildim. 2012’de yönetimden ayrıldığım zaman üyelerden öyle tepkiler geldi ki bana “neden ayrıldın, şunları yaptın, çok iyiydi” gibi… O zaman fark ettim. Demek ki insanlar için iyi şeyler yapmışım ve bazı kişileri etkileyebilmişim diye düşündüm. En son yıldız haritama baktırdığımda da değişimin 2011’de başlamış diye söylemişti arkadaşım. Mesela daha önceleri dış görünüşüme fazla önem vermezdim, görünmemek için giyinirdim, bunları da değiştirdim. Burayı temsil ediyorsam ve görünüyorsam iyi görüneyim diye düşünmeye başladım.

Başkanlığınızın bitişiyle yeni bir dönem başlıyor. İlerleyen süreçler için plan ve projeleriniz var mı? Ne yapmayı düşünüyorsunuz?

Ben bana geleni kabul ediyorum, suyun akışına inanıyorum. Ne yapacaksam zaten o gelip beni bulacak diye düşünüyorum.

 
Narlıdere Belediyesi tarafından kurulan Çocuk Senfoni Orkestrası ilk konserini verdi. Orkestrada yer alan 80 çocuk, birbirinden güzel senfoni eserlerini sanatseverlere sundu, salon tıka basa doldu. Başkan Ali Engin “İzmir’in -belediye bünyesinde kurulan- ilk çocuk senfoni orkestrasını ülkemizin sanat yaşamına armağan ediyoruz” dedi.

80 kişilik dev orkestra

Kültür-sanat çalışmalarıyla dikkat çeken Narlıdere Belediyesi, 2 ay önce kurduğu Çocuk Senfoni Orkestrası ile ilk kez ‘sahne’ dedi. En küçüğü 8, en büyüğü 16 yaşında olan 80 kişilik orkestra, Narlıdere AKM’yi dolduran sanatseverlere muhteşem bir gece yaşattı. Genel Sanat Yönetmenliğini Dilek Rodos’un üstlendiği orkestrayı ünlü Şef Kartal Akıncı yönetti, 9 eser çalındı. Minik piyanistler Deniz Acar ve Nehir Özzengin orkestraya eşlik etti. 8 yaşındaki Kaan Demir Demiray da iki esere ‘şeflik’ yaptı.

Ayakta alkışladılar

Yaklaşık 2 saat süren konser, İzmir Marşı ile sona erdi. Sanatseverler, konser sonunda orkestrayı ayakta alkışladı. CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu da gönderdiği telgrafla Narlıdere Belediye Başkanı Ali Engin’i ve orkestrada yer alan çocukları tebrik etti.

“Gurur duyduk”

Narlıdere Belediye Başkanı Ali Engin “‪Narlıdere’mizi kültürün ve sanatın başkenti yapmak gibi bir hayalle yola çıktık. İzmir’in ilk Belediye Çocuk Senfoni Orkestrası’nı kurduk ve çocuklarımız kısa süreçte muhteşem bir konsere imza attı, gurur duyduk. Orkestramızı, ülkemizin sanat yaşamına armağan ediyoruz. İlk konserimizde bizleri yalnız bırakmayan tüm sanatseverlere ve ailelere şükranlarımı sunuyorum” dedi.

Yazan: Barbaros Büyüksağnak (Piri Reis Üniversitesi  Öğretim Görevlisi)

Kanadalı astrofizikçi ve çevre bilimci Prof. Hubert Reeves’in çok etkileyici bir sözü var: “Doğa ile savaş içindeyiz, eğer kazanırsak, kaybedeceğiz.” Bu söz günümüzde küresel ısınma ve insan kaynaklı iklim değişikliğine karşı mücadelede farkındalık yaratmak için söylenebilecek en güzel sözlerden biridir. MÖ. 4 yüzyılda Akdeniz’de Marsilya’dan yola çıkıp Britanya adalarının etrafında dolaştıktan sonra şimdiki Norveç’in batı kıyıları, İzlanda ve Shetland Adaları arasında olduğu düşünülen “Thule” adındaki yerleri keşfeden Yunan denizci ve kâşif Pytheas yolculuğu esnasında kuzeye doğru çıktığında mutlaka kutup ayıları ile karşılaşmıştır. Bu karşılaşma bizlere, bugün Arktik olarak bildiğimiz kuzey kutup bölgesine verilen adın nereden kaynaklandığını açıklıyor. Bu ihtişamlı hayvanı karşısında ilk gördüğünde Yunan kâşifin dudaklarından dökülen kelime “Arctos” (Türkçe Ayı) bölgenin de ismi oluvermiş. Bölgeye verilen bu isim, bizlere o coğrafyanın gerçek sahiplerinin aslında kimler olduğunu daima hatırlatmalı. Ancak ormanları yakıp yıkan, okyanusları ve atmosferi kirleten insanoğlu şimdi de geleceğini yok etme pahasına pençesini kuzeye atmış durumda. Bu nedenle bölgeye adını veren ve günümüzde sayıları 20 bine kadar düştüğü tahmin edilen kutup ayıları yaşam savaşı vermekte.

Kuzey kutup bölgesinde son yıllarda yaşanan gelişmeler birçok devlet, kurum ve kişi tarafından çok yakından izlenmekte. Bölgeye ilgi eskiden olmadığı kadar artmış durumda. 2019 yılı başında yapılan bir araştırma, bir kez daha, dünyamızda iklim değişikliğinin en fazla hissedildiği yerin kuzey kutup bölgesi olduğunu ortaya çıkardı. Bölgedeki iklim değişikliği etkilerinin artması, yeryüzünün ısı makinaları gibi çalışan atmosfer ve okyanuslardaki dengenin değişme potansiyeli ve sera gazı salınımındaki artışlar bizlere yaşadığımız yüzyılın ilk yarısına kadar çok ciddi ve tahmin edilmesi güç sonuçlar doğuracağını işaret ediyor.

7 akademisyen ve 1 görüntü yönetmeni ile yolculuk

Peki, biz Türkler kutup bölgeleriyle ne derece ilgileniyoruz? Son yıllarda güney kutup bölgesi içinde yer alan dünyanın 5. büyük kıtası Antarktika‘ya yapılan 3 başarılı bilimsel seferin ardından 2019 yılı Temmuz ayında dünyanın kuzey çatısına yani Arktik bölgeye yapılan ilk Türk Arktik Bilimsel Seferi (TASE) İş Bankası sponsorluğunda gerçekleştirildi. 11 Temmuz günü Türkiye’den tarifeli uçuşla önce başkent Oslo’ya vardık. Burada Oslo Büyükelçimize yapmayı planladığımız bilimsel çalışmalar hakkında bilgi verdikten sonra 12 Temmuz’da 3 saatlik uçuş sonrası Norveç’in egemenliğindeki Svalbard Takımadaları’nın merkezi Longyearbyen’a ulaştık. Sefer için kiralanan gemimize buradan katılım sağlayarak daha önceden belirlenen bilimsel örnekleme istasyonlarımıza doğru yola çıktık. Adaların batısındaki Grönland Denizi’nde 15 gün süren sefere farklı üniversitelerimizden 7 akademisyen ve bir görüntü yönetmeni katılım sağladı.

Anakena isimli Fransız bayraklı gemide yapılan sefer süresince, Arktik deniz buzu tipi gözlemleri ve analizi, deniz buzu yersel ölçümlerinin uzaktan algılama ile doğrulanması, Arktik denizcilik meteorolojisi, gökyüzü kalite araştırması, kalıcı organik kirletici örneklerinin alınması, mikroplastik araştırılması gibi birçok bilimsel çalışma gerçekleştirdik. 24 saat gün ışığı altında çalışmalar sürdürülerek örneklemeler gerçekleştirdik ve planlı ölçümler yaptık. Ayrıca;Ny-Alesund, Barentsburg ve Hornsund’da karaya çıkarak Norveç, Güney Kore, Hindistan, Rusya ve Polonya bilim istasyonlarına ziyaretler gerçekleştirdik ve yabancı bilim insanları ile karşılıklı görüş alışverişinde bulunduk. Tüm bu faaliyetleri yaparken buralara Türkiye’yi temsilen gelen ilk akademisyenler ve bilim insanları olma düşüncesi bizlere gurur verdi elbette.

TASE gururu

80 derece kuzey enleminin kuzeyine çıkılarak deniz buzu sınırına kadar yapılan seyirde toplam 880 deniz mili yol alındı. Seferin sonuna doğru ilginç bir gelişme yaşadık. Gemimizin Fransız kaptanına ulaşan Paris’teki Fransız Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS) yetkilileri, Arktik Okyanusu’nda ölçüm yapan otonom bir insansız su altı araçlarının arıza yaptığını ve kontrol edemedikleri için bu donanımın denizden kurtarılması gerektiğini belirtip bizden destek talebinde bulundular. Türk yardımseverliği ile planlı rotamızdan çıkıp, 45 deniz mili batıya doğru seyredip donanımı denizden aldık ve Longyearbyen limanına döndükten sonra Fransa’ya geri gönderdik. Binlerce dolar değerindeki bu bilimsel cihaza, o günden sonra ilk Türk Arktik Bilimsel Seferi (TASE) adının verildiğini öğrenmemiz ise bizler için ayrı bir mutluluk ve gurur kaynağı oldu.

Seferi gerçekleştirdiğimiz Svalbard veya Spitsbergen, İskandinav yarımadası ile kuzey kutup noktası arasında 74° ila 81° Kuzey enlemleriyle 10° ila 35° Doğu boylamları arasında yer alan ve Barents Denizi, Grönland Denizi ve Arktik Okyanusu’na kıyıları olan çok sayıda adadan oluşan takımadalara verilen isimlerdir. Spitsbergen; sivri dağlar anlamı taşır, Svalbard ise soğuk kıyıları olan topraklar anlamında kullanılmıştır. Adalarda yaklaşık olarak 2700 kişi yaşamaktadır. Bunun 2200’ünüNorveçliler, 500’ünü ise Barentsburg’da yaşayan Rus ve Ukraynalılar oluşturmaktadır.%60’ı buzullarla kaplı takımadaların en büyük adası Spitsbergen, idari merkezi Longyearbyen’dir. Barentsburgve Ny-Alesund diğer önemli yerleşim merkezleridir.  

Kutuplardaki gelişmeler çok önemli

17’nci yüzyıldan bu yana, farklı ülkelerden insanlar balıkçılık, balina ve mors avcılığı, madencilik, araştırma ve gezi maksatlarıyla Svalbard Adaları ile ilgilenmişlerdir. 19. yüzyıl boyunca herhangi bir devlete bağlı olmayan adalar, Birinci Dünya Savaşı sonrasında Versay Barış Antlaşması müzakereleri sırasında 9 Şubat 1920 tarihinde Paris’te imzalanan bir antlaşma ile bölge ülkelerinden Norveç’e, takımadalar üzerinde tam ve mutlak egemenlik hakkı verilmiştir. Bununla birlikte antlaşmaya taraf olan devletlerin vatandaşlarına yine antlaşmada belirtilen alanlarda eşit haklar sağlanmıştır. Bu alanlar; Svalbard takımadalarına, karasularına, fiyortlarına ve limanlarına giriş ve adalarda oturma hakkı; balıkçılık ve avlanma hakkı; denizcilik, endüstriyel, madencilik ve ticari alanlarda faaliyetlerde bulunma hakkı ve adalarda mal-mülk ve madencilik ile ilgili hakların edinilmesi ve kullanımı hakkıdır.

Bugüne kadar antlaşmaya 46 devlet imza atarak taraf olmuş. Arktik bölgenin önemini sonradan kavrayan bazı devletler antlaşmaya son yıllarda taraf olmuştur. (Çekya 2006’da, Güney Kore 2012’de, Litvanya 2013’te, Letonya ve Kuzey Kore 2016’da, Slovakya 2017 yılında). Afganistan, Suudi Arabistan, Arnavutluk, Yunanistan, Romanya gibi devletler antlaşmaya taraf iken Türkiye maalesef imza koymamış devletler arasında yer alıyor.

100 yıl önce imzalanıp hâlâ yürürlükte olan nadir antlaşmalardan birisi olan Svalbard Antlaşması’na biz neden taraf değiliz acaba?  Niçin Türk vatandaşları da kuzey kutbuna sadece 1000 kilometre mesafede yer alan bu takımadalarda otuma ve avlanma hakkı elde etmesin? Şirketlerimiz denizcilik, endüstriyel, madencilik ve ticari alanlarda neden faaliyette bulunmasın? Bilim insanlarımız kuracakları istasyonlarla neden bilimsel araştırma yapma, öğrencilerimiz adadaki üniversitede eğitim alma imkanına erişmesin? Unutmamalıyız ki, bugün kutuplarda yaşanan gelişmelerin sonuçları sadece bölgeyle sınırlı kalmayacak ve dünyamızın tamamını etkileyecek özelliktedir. Türkiye, küresel ısınma ve iklim değişikliğine yönelik yapılan bilimsel mücadelede dünyayla birlikte olduğunu ve dünyayı önemsediğini göstermeli ve bir asır sonra da olsa Svalbard Antlaşması’nı imzalamalıdır.

Utanıyorum kendimden. Son olarak 1974 yılında üniversitede okul gezisi ile gitmiştim. Bir de bugün. Oysa burnumuzun dibinde hemen yanı başımızda koca bir tarih yatıyor: Agora.

Arkeologlar tamamını gün yüzüne çıkarmak için hala kazıyor. Tüm dünyadan binlerce turist bu antik pazar yerini görmeye geliyor. Biz önünden geçiyoruz ama nedense görmüyoruz.

Peki “Agora” Nedir?

Agora, etimolojik olarak şehir meydanı, çarşı, pazar yeri demektir. Ticarî, adlî, dinî, siyasî fonksiyonları olan agora, sanatın yoğunlaştığı, felsefenin temellerinin atıldığı; stoaların, anıtların, sunakların, heykellerin bulunduğu yerdir. Tüccarların kalbidir.

Ya İzmir’in Agora’sının tarihi?

İzmir’in Namazgâh semtinde bulunan Agora, Roma Dönemi’nden (MS 2. yüzyıl) kalmadır ve Hippodamos şehir planına göre merkeze yakın yerde üç kat halinde inşa edilmiştir. İzmir agorası İon agoralarının en büyük ve en iyi korunmuş olanıdır.

Burada bulunan Tanrıça Vesta kabartmasının, ilk dönem kazılarda çıkarılan Zeus sunağı kabartmalarının devamı olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca Tanrı Hermes, Dionysos, Eros, Herakles heykelinin yanı sıra pek çok erkek-kadın-hayvan heykeli, baş, kabartma, figürin vb. mermer, taş, kemik, cam, maden ve pişmiş topraktan eserler ele geçirilmiştir. Burada yeni bulunmuş yazıtlar M.S. 178 yılındaki İzmir depreminde kente yardım edenler hakkında bilgiler vermektedir.

Smyrna Agorası’nın altyapısında birçok su kanalı vardır ve bunlardan ikisi hala işler vaziyettedir. Kent ve yerleşim yerinde pınarlar da bulmaktadır. Roma döneminde, pınarlardan akan suyu kentin aşağı mahallelerine veya suyun az olduğu mahallelere ulaştırmak üzere kanal yapılmıştır. Agora’ya ulaşan kanaldan bugün hala su akmaktadır. Baktığınız zaman bu bir kanalizasyon değil. Su kanalı sokak çeşmelerine ya da sarnıçlara ulaşıyor, böylece halkın kullanımına açılıyordu. İzmir’in ortasında bu yaşayan tarihi mutlaka gezip görün.