Dünyanın en büyük zeytin ve zeytinyağı müzesi olarak kabul edilen Kuşadası Davutlar’daki OleaAtrium’ u ziyaret ettim.

Müzeyi özel olarak gezdiren Gamze Gürel Hanımın doyurucu anlatımı ile ziyaretim beklenenden uzun ve keyifli geçti. Bir müzeyi, bir bilenle gezmenin ayrıcalığını yaşadım. OleAtrium, sizi adeta zamanda yolculuğa çıkaran, tarihsel gelişim sürecine göre bilgilendiren, zeytin ve zeytinyağının insan hayatındaki yerini, canlandırmalarla anlatan bir sanayi müzesi. Bu yönüyle, sadece vitrin altında objelerin sergilendiği, yazılarla tarihsel gelişim sürecinin anlatıldığı, ya da tek bir işliğin restore edilerek üretimin tarif edildiği benzerlerinden çok farklı.  Bu nedenle de, dünyanın hem yüzölçümü, hem içerik, hem de koleksiyon zenginliği bakımından en büyük Zeytin ve Zeytinyağı Müzesi…

Zeytinyağının 2500 yıl öncesinden başlayan süreci

Kuşadası’na bağlı Davutlar beldesi yolu üzerindeki Değirmen Restoran girişinde, turizmci Hasan-Gürsel Tonbul çifti tarafından kurulan müzede, zeytinyağının 2500 yıl öncesinden başlayarak erken sanayi dönemine uzanan süreci sergileniyor. Müzede kullanılan obje ve materyallerin % 80’ i Hasan Tonbul’ un birikimi olup, özellikle yakınçağ “erken-sanayi-buharlı” ve “yakın sanayi-elektrikli dönem” bölümlerinde sergilenenlerin bir kısmı proje yapım aşamasında ve donatım sırasında oluşan ihtiyaçlar doğrultusunda aranarak bulunmuş ve müzede sergilenmeye başlamış.

Sergilenen araçların tamamı çalışabilir durumda 

Urla’daki Klazomenai’nin de bir örneğinin bulunduğu 11 ayrı bölümden oluşan müzede,   yüzlerce zeytin üretim aracı sergileniyor. Son derece zengin bir koleksiyona sahip müzenin en büyük özelliği ise; müzede sergilenen üretim araçlarının tamamının çalışabilir durumda olması. Müzede; 2500 yıl öncesinden başlayarak, erken sanayi dönemine uzanan zeytin ve zeytinyağı süreci;  zaman tüneli yolculuğu tadında, özellikle zeytinyağının tarihin bilinebilir dönemlerinde nasıl üretildiğine dair, gerçek ebatlarda ve gerçeğe yakın canlandırmalarla anlatılıyor. Bu amaçla müzede 100 adet cansız figür kullanılmış ve bu figürlerin gerçek hayattaki beden hareketlerinin ifade edilmesine özen gösterilmiş. Bunlara ilave olarak müzede, tarihsel değeri olan objeler de sergilenmekte. Özellikle yağı saklamakta kullanılan Pitoslar (küpler), Nedim Atilla’nın değişiyle, “her biri üzerinde saatlerce süren konuşmalar yapılacak bir tarihsel değere sahip”. Müzenin girişinde, üretim tezgâhları yanında ve özellikle mahzen bölümünde sergilenen dev pitoslar, her biri farklı döneme ait süslemeler içeriyor. Müzenin en değerli parçalarının başında ise, yekpare(tek parça) zeytinyağı ezme taşı ile çiftli mengene geliyor.

İnsanoğlunun zeytinle ilişkisi dönemleriyle sunuluyor

Müzenin ana giriş kapısına doğru ilerlemeye başladığınızda, sağda ve solda zeytini yağ yapmak üzere fabrikaya taşıyan maketler görüyorsunuz. Canlandırma, zeytinin fabrikaya getirilişinden başlıyor. Sonrasında dikkatinizi ilk çeken,  karşınızda duran görkemli ağaç kapı oluyor. Giriş bölümündeki lobi salonunda zeytinin, dünyada yayılmasını gösteren harita göze çarpıyor. Buradan müzenin ilk bölümüne geçiyorsunuz. Orjinali Urla/Klazomenai’ de bulunan İon dönemine ait işliklerin sergilendiği bu bölümden sonra sırasıyla; geçiş /kadim dönem, aydınlatma bölümü, Roma dönemi, Roma Hamamı ve sabun imalatı bölümü, Erken Bizans /Geç Roma dönemi, Toplu sunum, Geç Bizans/Erken Osmanlı dönemi, Erken Sanayi dönemi (buhar ve dizel makineler), Elektrikli dönem (geleneksel taş baskı sulu sistemler), zeytin ve zeytinyağının bilinebilen üretim tarihi süresince kullanılan araç/gereç ve yöntemlerinin sergilendiği bölüm, ziyaretçileri 2500 yıllık bir yolculuğa çıkarıyor.  Son bölümde ise, tarih boyunca zeytin ve zeytinyağına yakınlığı ile bilinen, üzüm ve şarabın üretimi ile ilgili araç/gereç ve yöntemler sergileniyor.

Kısacası gördük ki, insanoğlu zeytini yemiş, yağını önce kandillerle aydınlatmada kullanmış, sonra şeytani duygularına yenik düşüp kaynattığı zeytinyağını kale surlarında düşmana dökerek savunma yapmış,  sonra zeytin prinasını sıkıştırıp mancınıklarla düşmana atarak silah olarak kullanmış. 

Günümüzde ise sağlıklı beslenmenin nimeti. İlaç hammaddesi olarak kullanılıyor pek çok derde şifa oluyor.

Bunları bize bir kez daha öğrettiğin, muhteşem bir sergi ile gösterdiğin için çok teşekkürler OleaAtrium, çok teşekkürler Gamze Gürel Hanım…

Biz sadece parlak güneşimizde olgunlaşan zeytinlerimizi tane tane toplayarak, geleneksel yöntemle soğuk sıkım hazırlayıp şişeledik…  İnsanı iyilik ve sağlıkla buluşturmak için… Koray Yolcu – Tane Zeytinyağı

Girit’ten mübadeleyle Şirince’ye gelen Yolcu Ailesinin yüzyıllık zeytin ağaçlarının meyvelerinden ürettiği yağlar doğal ve gerçek zeytinyağının izini süren, şifalı zeytin özünün kıymetini bilen insanlarla buluşuyor.

ZEYTİNYAĞININ İZİNİ SÜREN BİR ÇOCUKLUK SEVDASININ ÜRÜNÜ

Selçuklu genç işadamı Koray Yolcu Girit’ten mübadeleyle Şirince’ye gelen bir ailenin mensubu. Babasının en değerli hatıralarım dediği günler Şirince’nin olağanüstü güzellikte doğasının ve florasının en önemli simgelerinden zeytin ağaçları arasında geçmiş. Arkadaşlarıyla koşar oynarken düşüp dizleri yaralandığında yaralara zeytinyağı sürülüp bağlandığına şahit olmuş. Aileye ait zeytin bahçelerinde Rumlardan kalan yaşlı zeytin ağaçlarının meyvelerini tane tane toplarken zeytinin kendine has ıtırı ve kokusuna meftun olmuş ve böylece zeytin onda bir sevda hikayesine dönüşmüş.

Büyüyüp yaş aldıkça girişimcilikte edindiği başarılar onu pek çok kurumun yöneticiliğine getirmiş, ticareti sevmiş. Yolcu, Tane’nin hikayesini anlatırken taze sıkılmış zeytinyağının lezzetine en zengin sofralarda bile rastlayamadığını, kokusunun ise nice değerli parfümden bile güzel olduğunu zamanla daha net idrak ettiğini söylüyor.

YOLCU AİLESİNİN ATA YADİGÂRI KADİM ZEYTİN AĞAÇLARI

“ÖZÜNDE HAYAT VAR” SLOGANI İLE ŞİFA VERİYOR

Çocukluk sevdam dediği zeytinin peşinden gitmeye karar veren girişimci Koray Yolcu aileye ait zeytin bahçelerinden özenle ve tane tane toplanan zeytinlerin yağını çıkartmak için titiz bir çalışmaya girişmiş. Soğuk sıkımla geleneksel yöntemle zaman kaybetmeden sıkılan zeytinyağının rengini görüp tadına baktığında ne kadar doğru bir yolda olduğunu anlamış. Efes ve Şirince bölgesinde Abu-hayat ve Değirmenboğazı mevkiinde bulunan aile zeytinliklerinde yüzyıllardır burada olan Memecik zeytinlerinin kendine has ve kokusuyla çok özel bir iksir olduğunu hem kendisi hem de tadına bakan herkes fark etmiş.

Zamanla şişeleme tesisi kurarak,  bu özel yağı tüketicilerle buluşturan Tane ürünlerini Tane Şirince ve Tane Ephesus etiketleriyle bulabilirsiniz. Doğal ve sağlıklı zeytinyağının en önemli isimleri arasında yer alma hedefinde olan Tane’nin zeytin ürünlerini dünya mirası listesinde bulunan güzel kentimiz Selçuk ve kıyametin uğramadığı nadide köy Şirince’deki butik mağazalardan ve  sirincesepeti.com, n11.com, hepsiburada.com, tanezeytuni.com gibi internet mağazalarından alabilirsiniz.

KUTSAL TOPRAKLARIN ŞİFALI YAĞI

Efsaneye göre Bilgelik Tanrıçası Athena eğimli bir yamaçta yeryüzüne dokunur ve oradan bir fidan çıkar. Hızla büyür, her türlü soğuğa, kuraklığa, çetin koşula dayanır ve hiç ölmez.

Keşfedildiği andan itibaren zeytinyağı, gençlik, bilgelik ve dayanıklılığın sembolü olmuştur. Homeros onun için “Altın Sıvı” demiş  olması, bir damlasının bile mezarında yatan azizleri uyandırması bir tesedüf mü sizce?

Olimpiyatlarda sporcular tüm vücutlarına korunmak ve kutsanmak için sürünmüşler bu kutsal yağı… Mısır kralı Tutankamun’un mezarında rastlamışlar zeytinyağına. Gerçek şu ki ; tüm Akdeniz Kültürü adeta zeytin ağacının kökleriyle sarmalanmış, bilgelik ve hayat zeytinle iç içe geçmiştir. Efes’e “Altın Kent“, zeytinyağına “Sıvı Altın” denmesi bu yüzden bir tesadüf değildir.

Zeytinlerin yaşı 100 yılın üstünde

Goldenia 008 markasının gücünü dünya ikincisi Kaz Dağları oksijeni ve poyraz rüzgarıyla Gömeç toprağının dokusuna işleyen Ege Denizi tuzundan aldığını ifade eden Yaşar, üretmek ve yaşatmak, yönetmek ve yaşamaktan daha değerlidir mottosu ile zeytinyağı sektörüne adım attığını söyledi.