Oldukça ilginç bir sergi açtınız. Yaptığınız resimler kadar kullandığınız materyal de dikkat çekiyor. Biraz söz eder misiniz?

Ben kullandığımız, sallama ve demlik çay poşetlerine yapıyorum resimlerimi. Bazılarını hiç açmadan olduğu gibi, bazıları açıp kullanıyorum. Çay poşetleri biraz papirüse benziyor aslında… İnce, geçirgen, hassas bir malzeme… Bu geçirgenlik bana resim yaparken bazen avantaj bazen de dezavantaj olarak geri dönüyor. Suluboya ve akrilik boya kullanıyorum. Su bazlı oldukları için malzemeye boyayı sabitlemek sabır istiyor.

Neden normal kağıt ya da tuval değil de çay poşeti?

Çünkü çayın poşet üzerinde bıraktığı demin rengi beni çok etkiliyor. Sepya bir fotoğraf kağıdı gibi… Bana üzerine sadece resmi eklemek kalıyor. Bir ressam değil de fotoğraf sanatçısı gibi düşünün. Deklanşöre basma anını ben boyalarla yapıyorum.

Bu kişisel ilk serginiz. Daha önce herhangi bir karma sergiye katıldınız mı?

Hayır, katılmadım. Yıllarca resim yaptım ama sergi açmak gibi bir düşüncem yoktu. Bu resimlerden keyifli geri dönüşümler alınca, sergi fikri doğdu. İyi de oldu, çok güzel geri dönüşler aldım.

Biz sizi yazılarınızdan ve masal kitabınızdan tanıyoruz. Yazı ile resmi buluşturmayı düşündünüz mü hiç?

Aslında düşündüm, ancak bu ileride olabilir belki. Yoğun olarak resim yapıyorum şimdi. Sosyal medya paylaşımlarımda kısa yazılarla da içimi döküyorum.

Serginizi şehir içinde ya da dışında başka yerlerde de sanatseverlerle buluşturmayı düşünüyor musunuz?

İzmir içinde birkaç yerde daha olacak sergi. Sosyal medya hesaplarımdan duyuracağım tarih belli olunca. Nisan ayında Ankara’da, yazın da Çeşme, Bodrum ve Antalya’da olacak. DEM’in sonraki yolculuğunu bilmiyorum, umarım daha çok kişiye ulaşabilirim…

İsmi neden DEM?

Dem’in birçok anlamı var. Nefes, zaman, içki, çayın rengi ve kokusunun ideal tavı, koku, kan… bunlar benim bildiklerim. Çay poşetlerinden yola çıkarsak zaten “dem” ismi zaten çok yakıştı bu sergiye. Bunun yanı sıra,  geçmişimin,  yaşadıklarımın, olmuşluğumun ya da eksikliklerimin, hayal kırıklıklarımın, keyiflerimin, hüzünlerimin, yola çıkmışlıklarımın, uğurladıklarımın hepsinin yüreğimde bıraktığı tav bence bu dem. Her şey geçer, herkes gider, hepsi biter; şimdiye koyu bir dem kalır.

Resimlerinizin teması, “Kentler, kadınlar ve yalnızlık”… Biraz tema hakkında konuşalım dilerseniz?

Kentlerin içine çok sıkıştığımızı düşünüyorum. Dahası kalabalıkların içindeki yalnızlıklarımız çok iç acıtıcı. Yalnızlık aynı yalnızlık… Kentin meydanında da aynı, evin içinde de aynı… Yüz kişinin içinde de hissedebiliriz bunu, iki kişiyken de… Bunu resimlerime yansıtmak istedim. Kadınlar zaten öykülerimde ve yazılarımda da hep ön plandalar. Resimlerime de yansımamaları ve temayı oluşturmamaları düşünülemezdi… Resimlerimde barda tek başına oturan kadın da var, şiddet gören kadın da, başında oyalı yazması ile köylü kadın da, şehrin içinde koşuşturan kadın da…

Sosyal medya hesaplarınızı da okuyucularımız için paylaşır mısınız?

Instagram hesabım var sadece. @ruhun_gemisi ve @dilek_karacayir

Proje demlene demlene harika bir lezzete dönüşmüş; size de çok güzel lezzetler vermesini dileyerek teşekkür ederiz.

Biz bir heves “Sanata Evet” kapsamında konser vermek üzere Akhisar’a binbir zorluk aşarak giderken, konservatuvarda iki küçük yeteneğin, heyecan içinde dizleri birbirine vururken, kültür merkezinin kapısı önünde bizi patlamış mısır kokusu karşıladı. “Acaba sinemaya mı geldik” diye düşünürken,  yörenin ileri gelenlerinin “popcorn” yiyen çocukları ile izlediğimiz konser sonrası, TOBAV olarak önemli görevlerimizden birinin canlı performansa gösterilmesi gereken hassasiyetin nedenlerinin, ivedilikle anlatılması olduğuna karar vermiştim. Yönetim Kurulu ile paylaştığımda, herkesin bundan muzdarip olduğunu görmek anlatılmaz bir histi ve birbirimizi yüreklendirdik.

Hani “biz sanata hayır mı diyoruz” diyenler var ya, eksik olmasınlar, sormak gerekiyor; “Herkes evet diyorsa neden böyleyiz?”

Cumhuriyet kazanımı olan “Sanata Saygı” tam gelişip alana yayılırken ne oldu ki bize?

Ne oldu da konsere cep telefonumuzu kapatmadan girip,

pet şişeyi çıtırdatmaktan çekinmeyip,

konser esnasında salona geç girip,

bir de fırsat bu fırsat diyerek en öndeki boş yere salına salına yürüdükten sonra,

canlı yayınlanmak üzere konserimiz kayda alınırken, program sarmadı diye canımız istediği anda yerimizden kalkıp, salına salına kapıyı çarpıp dışarı çıkıyoruz?

Soruyorum, ne oldu bize?

Canımız isteyince istediğimiz yerde alkışlamayı çok da umursamadan yapabiliyoruz. Şekilsel zarafetimizi sorgulayamıyorum bile; onlar genç, ne dilerse giyerler… Sözüm meclisten dışarı -hele ki MEGAPLUS okurları için- ama itiraf edin hiç mi rahatsız olmadınız müziğin ritmine kapılmışken, konserin ortasında, geç kalmış, bulduğu ilk yere oturması gerekirken, dizlerinize sürte sürte ille de yerime oturacağım diyen birileri olmadı mı hayatınızda?

Belki de onlara uygun bir anı yakalayıp şöyle demelisiniz; “Yerinize oturmak için konser arasını ya da yeriniz çok kolayda ise alkış arasını bekleseydiniz keşke. Ha, içeri girmek için eğer geç kaldı iseniz, kesinlikle alkışı beklemeliydiniz; size daha çok yakışırdı.”

Peki izlediğiniz bir tiyatro oyununda bazen sahnede sergilenenden kopup yüzleri ekran ışığından aydınlanan o tuhaf tiplere gözünüzün takıldığı olmadı mı hiç?

Ben en çok neye rastlıyorum bu ara biliyor musunuz? Yaptığı canlı yayını, kayıttan tekrar izleyenlere… Hani ne demek gerekir bilemiyorum, sahnede bir önceki çaldığı partiye eşlik eden sıradan biri var nasılsa…  Artık cep telefonunu açık unutma vakalarından hiç bahsetmeyeceğim. Yıllar önce büyük bir konserde, sevgili Gürer Aykal, çalan cep telefonu yüzünden orkestrayı durdurmuş, çok da yerinde bir konuşma yapmıştı tüm zarifliği ile…

Söylemeden edemeyeceğim bir anım da Genco Erkal’dan; flaşlı çekim yapan zatlar için oyunu bir anda durdurmuş, hepimizi şok eden hayata dair bir iki replikten sonra oyuna kaldığı yerden devam etmişti büyük sanatçı. Ama reva mıydı bu yıllardır seyircisine itinayla davranan kıymetli sanat insanına? Mecbur mu bunu çekmeye? Hem de bu yüzyılda? Pes demiştim o gün!

Bu satırları okurken aklınıza niceleri geliyor değil mi? Siz de anlatın, anlatmalısınız… “Sanata Evet” demen bir anlamı da bu davranış biçimlerinden rahatsız olmak işte. Yavrularımızı biraz estetik kurallara göre yetiştirmek. Keşke gösteri salonları olan o pahallı okullar en azından bir çeyrek kuyruklu bir piyano alıp, klasik müzik dinletileri pratikle bu kuralları yaşama katsalar, sıkmadan, bunaltmadan farkındalık yaratsalar. TOBAV bu konserleri gönüllü olarak düzenlemeye hazır. Keşke her öğretmen hangi branştan olursa olsun bir iki kelimeyle değinse bu konulara. Keşke sanat hepimizin derdi olsa. Kırmadan, üzmeden, hissettirmeden uyarsak ihtiyaç sahiplerini, gülümseyerek hatırlatsak değerleri…

Yine, çok güzel hayaller kurdum. Dünya griden renklendi düşlerimde. Olsun, olanaksız değil hiç bir şey. Yılgınlık olmaz Cumhuriyet Kadını’nda. 96’dan gün aldıysak nice yüzyıllarda yaşayacak tüm çabalar. Hiçbir şey boşuna değil.

Sanata Evet, Yaşasın Cumhuriyet!

Bir resim atölyesi de var, 10 yıldır çocuklar ile çalışıyor. Harika bir diyalogu var çocuklarla. Onlarla resimler yapıyor, şarkılar söylüyor, oyunlar oynuyor. Çocuklara bir şey öğretmiyor, onları sanat ile eğitmeye çalışıyor.

En çok da kadın. Yalnız bir anne. Sadece oğlu Işık’ın değil, Zizi’nin de annesi.

Üstün yetenekli oğlu Işık piyanist olmak istiyor ve Hale onu desteklemek için kaynak yaratma arayışında. Oğul Almanya’ya gidecek; kendi çabası ve aynı zamanda da tesadüf eseri bir hoca ile tanışmış. Hoca Işık’ı Almanya’ya çağırıyor. Maalesef Türkiye’nin şartlarından dolayı burada fazla şansı yok. Çok başarılı bir çocuk, pek çok birinciliği var, elinden geleni yapıyor ama sanatını geliştirmesi için Almanya’ya gitmesi lazım. Annesinin de onu desteklemesi… İşte tam da bu finansal anlamda çok tıkandığı bir döneminde ortaya çıkıyor Zizi. Çok enteresan bir şekilde de ortaya çıktıktan sonra parayla bağlantısı kopuyor.

Zeytin aşkından doğan Zeytin Kız

Zeytinle duygusal bir bağı var Hale’nin. O tam bir Ege kızı. Dünya insanı. Zeytinlerle çok ilgili, zeytin ağaçlarına, zeytin kültürüne aşık. Hale için her bir zeytin ağacı bir efsane gibi, sanki konuşsalar, anlatsalar bir sürü şey çıkacak ortaya. Onların resimlerini çiziyor; hepsi birbirinden farklı. Hikâye kitabı yazıyor Zeytin Kız diye. Ölmez ağacı anlatıyor Zeytin Kız. Hurma ninesi var bir tane, nasıl aşı yaptıklarını, aşı macununu, karatavuk kuşlarını anlatıyor. İstiyor ki belediyeler ile bir ortak proje yapılsın, Hale çocuklara atölye yapsın, projeyi anlatsın. Şubadap grubunun Ölmez Ağaç şarkısını çalmayı öğreniyor. Bu şarkıyı kullanabilmek için onlardan izin alıyor.Birkaç yerde tamamen gönüllü olarak projeyi uyguluyor. Çocuklar bu hikâyeyi dinlesinler aynı zamanda resmini yapsınlar, Hale’nin resim sergisini gezsinler, büyük gruplardan karma sergiler olsun, bir zeytin kültürü oluşsun. Bu coğrafyada doğan her çocuk zeytinin nasıl bir yer üstü zenginliği olduğunu, bunu nasıl yaşatmaları gerektiğini ve bunun nasıl bir sorumluluk olduğunu bilsin.

Ama bu naif proje yaşamsal pratiklerde karşılığını bulamıyor. Belediyeler bunu kitap olarak bastırıp çocuk atölyeleri yapmayı çok uygun bulmayınca ne yazık ki proje de rafa kalkıyor, yaşam kokan pek çok proje gibi.

Anneannenin tesbihi ilham kaynağı

“Anneannem çok tatlı, tuttuğunu koparan, diktiği sopa bile yeşeren, kurşun döken, iyileştirici bir tarafı da olan bir kadındı. Ciddi bir üreticiydi, hiç boş durmazdı. Annemde ve bende onun üretme saplantısının devamının olduğuna inanıyorum. Hatırlıyorum, ona gittiğimiz zaman benim elime bir tane zeytin çekirdeği verirdi. Sokaktaki bütün çocukların eline de verirdi. Ben de onlarla birlikte taşta zeytin sürterdim. Sonra anneannem onlardan tespih yapardı. Anneannemden bize kalan zeytin çekirdeklerinden yapılmış 99’luk bir tespih var evde. Zaman zaman onunla dua ederdim. Çok değerlidir benim için, ara sıra boynuma da takarım. Bir gün yine çocukluğumdaki gibi zeytin çekirdeklerini alıp evimizde yıllardır duran bir taşla 50 tane zeytini zımparaladım. Ellerim paramparça oldu. Bu arada da çocuk atölyelerini yapıyorum. Ölmez Ağacı da ukulelede çalmaya çalışıyorum ama ellerim parçalandığı için çalamıyorum. Onlarla oynarken kendi kendime düşünüyorum; ölmez ağaç, efsane, çok büyülü, koruyan periler falan…  Zeytin Perisi Zizi böyle çıktı ortaya.”

Zizi’nin Bilezikleri

Sonra bu perinin bir de kızı olsun istiyor Hale. Kıvır kıvır saçlı, tombili yanaklı, umut taşıyan, sevimli bir kız. Proje iç içe geçiyor yavaş yavaş ve zeytinin doğası gibi kendiliğinden şekil alıyor.

Bir yandan da zeytin çekirdeklerini biriktirmeye başlıyor Hale. Sadece kendisi değil tüm çevresi yedikleri zeytinlerin çekirdeklerini kavanoz kavanoz, torba torba Hale’ye getirmeye başlıyor. Yediği zeytinin çekirdeğini atamaz hale geliyor çevresindekiler.

“Bu kadar çok zeytin çekirdeğini nasıl kıracağım diye düşünüyordum. Çünkü bunlarla uğraştığımda başka hiçbir şey yapamıyorum, diğer işlerime projelerime vakit kalmıyor. Çok sevdiğim mücevher ustası bir arkadaşım var, çok sağ olsun bu arkadaşım cüzi miktarlara bana onları deliyor zaman zaman. Sonrasında yine onların törpülenmesi, dezenfekte edilmesi yine inanılmaz zaman alıyor. Kısacası çok üretilemiyor üretimi çok zor oluyor. Ama bilezik haline geldiğinde o kadar güzel oluyor ki tüm emeğe değiyor.”

Hikayenin devamı

Çocukların çok fazla masal dinlemesi gerektiğine inanıyor Hale. Çok fazla masal dinlemeyen çocukların büyüdüklerinde yalanlara daha kolay inanacağını düşünüyor. Zeytin Perisi Zizi yavaş yavaş şekillenirken Hale’de, hikaye de doğal bir şekilde oluşmaya başlıyor.

Doğanın en gerçek hali yazdırıyor Hale’ye hikayeyi; Karatavuk kuşları zeytinleri yiyor, kursaklarında kırıyor, tohumları onların dışkısında karışıp doğaya gübrelenerek çıktığı için çok rahat büyüyor zeytin ağaçları. Zeytin çekirdeğini alıp dikersen hiçbir şey çıkmaz gerçekten de. Onu kırmak ve bekletmek gerekir. Hikayede de Karatavuk kuşları senin yerine bunu yapıyor.

“Atölyedeki çocuklar Zizi’yi inanılmaz sevdiler. Çizdikleri resimde bir ağaç varsa mutlaka yanına bir Zizi çiziyorlar bu ağacı korusun diye. Hepsi Zizi’yi kendilerine göre çiziyorlar; hepsinin Zizi’si farklı.”

Her bir bilezik bir mücevher gibi

Bunca zahmetli bir üretim süreci varken, zeytin çekirdeklerinin işlenmesiyle oluşan Zizi bilezikleri çok da değerini bulmuyor aslında. Oysa her bir zeytin çekirdeği bir mücevher gibi işlem görüyor. Çok sert ve zor bir malzeme, işi bilmek gerekiyor.

“Çok çalıştım, çok emek verdim, çok ucuza satmak zoruma gidiyor ama gidebildiği fiyata gidiyor çare yok. Ben bunun ileride çok iyi bir projeyle buluşup çocuklar için bir fon olacağına inanıyorum, bugün Işık’ı okutur, yarın başka çocuğu okutur. Bunu çok gönülden diliyorum, umarım olur.”

Biz de gönülden diliyoruz. Yolun açık olsun Zizi. Ölümsüz ağacın çekirdekleri olarak takıldığın her bileğe güç ver.

Instagram: /zizibilezikleri